Hormonen en veroudering

Bij ‘hormonen’ denken de meesten aan de ‘bekende’ hormonen oestrogeen, progesteron, testosteron, de sekshormonen. En die zijn geweldig belangrijk voor ons functioneren. Er zijn er echter nog een aantal zoals insuline, melatonine, cortisol, dhea, leptine en oxitocine die een rol spelen bij opbouw en afbraak. Ik zoom even in op drie ‘grote spelers’ en probeer je in dit artikel een stukje op weg te helpen en nieuwsgierig te worden naar de oplossing van de problemen die hormonale disbalans met zich meebrengen.

Veroudering is vooral tijdens de puberteit en de overgang erg zichtbaar. In relatief korte tijd merk je zichtbaar verandering. In de puberteit wordt het lichaam klaargemaakt voor reproductie (krijgen van kinderen) en in de overgang neemt die bijzondere kwaliteit weer af. Dan mag het ‘geteisterde’ vrouwenlichaam weer rusten. Allemaal evolutionair heel logische systemen.

Je bent nooit te oud om met verjongen te starten

marielle van tienen

Oestrogeen

Oestrogeen speelt een grote rol bij onder andere je vrouwelijkheid, libido en vruchtbaarheid, maar ook bij zeker 300 andere lichamelijke processen die niets met voortplanting te maken hebben. Wees niet bezorgd, dit wordt geen les in de techniek, maar ik wil je toch wat leren over de de effecten van hormonen op veroudering en veroudering op hormonen. Én je krijgt tips die je helpen dit zelf op een natuurlijke manier positief te beïnvloeden.

Functie

Een celgroeibevorderend hormoon wat helpt bij opbouw en herstel van schade van bijvoorbeeld botten, slijmvliezen, bindweefsel, zenuwstelsel, hersenen, hart, darmen, ogen, borsten en gewrichten. Oestrogeen wordt goeddeels aangemaakt in de bijnieren, eierstokken, het vetweefsel of de placenta (tijdens zwangerschap). Het wordt in de lever weer afgebroken en verlaat het lichaam via urine of ontlasting. 

De vruchtbare periode

In je vruchtbare periode werkt het samen met progesteron en als de balans optimaal is, verlopen alle processen naar wens. Hierbij is oestrogeen is in de eerste helft van de menstruatiecyclus dominant, progesteron in de tweede helft. Oestrogeen wordt dan aangemaakt door follikels en zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies dikker wordt, zodat het de bevruchte eicel zich hier goed kan nestelen. 

  • Het stimuleert de ontwikkeling van vrouwelijke kenmerken zowel extern (borsten, heupen, genitaliën) als intern (baarmoeder)
  • Het houdt de huid mooi stevig (stimuleert weefselvernieuwing)
  • Stimuleert de werking van serotonine (‘gelukshormoon’)
  • Verandert op het juiste moment de samenstelling van het baarmoedermondslijm, zodat eventuele innesteling plaats kan vinden
  • Bevordert de bloedcirculatie en zuurstoftoevoer in de hersenen 
  • Beschermt de botten (bevordert opbouw, remt afbraak)
  • Draagt bij aan gezond libido 

De menopauze

In de menopauze wordt de aanmaak van oestrogeen in met name je eierstokken minder en is je oestrogeenniveau (bedoeld) laag. Dit kan voor de volgende klachten zorgen:

  • Snelle huidveroudering
  • Zwakke botten (osteoporose)
  • Nachtzweten en opvliegers
  • Vermoeidheid
  • Slaapproblemen
  • Meer vetopslag
  • Minder zin in seks (laag libido)
  • Blaasontstekingen/urineweginfecties
  • Droge ogen/intieme delen/ huid
  • Stemmingswisselingen 
  • Geheugenproblemen 
  • Incontinentie
  • Jeuk 
  • Allergieën

Balans en disbalans

Disbalans treedt bij vrouwen op:

  • Rondom de eerste menstruatie 
  • Na een zwangerschap 
  • Perimenopauze, de jaren voorafgaand aan de menopauze
  • Menopauze
  • Tijdens of na stressvolle periodes

Je voelt je lekker vitaal als je hormoonspiegels in een juiste balans zijn. Onze westerse leefstijl maakt alleen dat we een steeds grotere disbalans krijgen. Niet zo gek; we leven inmiddels tegengesteld aan wat de natuur voor ons bedacht heeft en waarvoor we in de vele duizenden jaren voor vandaag geëvolueerd zijn. Weet je nog; “in de laatste honderd jaar hebben we onszelf dertig jaar ouder gemaakt”? Ouder ja, maar niet minder ziek. De veranderingen gaan veel te snel voor onze biologie. We staan op voor het licht wordt, we gaan te laat en op onregelmatige tijden slapen dankzij kunstlicht en afleiders als telefoon, tablet en tv (lekker veel blauw licht waardoor je niet makkelijk in slaap valt). 

Natuurlijk ritme

Doordat ons lichaam continue denkt dat het zomer is (vele uren van de dag is er helder licht) remt de aanmaak van melatonine en blijft ons lichaam oestrogeen aanmaken. Meer oestrogeen dan progesteron leidt tot oestrogeendominantie. Tegen het eind van de kalenderwinter wil je ook nog eens een ‘killerbody’ en ga je nog snel afvallen en hard sporten. Ook volkomen tegenstrijdig aan het natuurlijke ritme omdat de zomer er juist voor bedoeld is wat ‘vlees op de botten’ te kweken om de schaarste in die de volgende winter brengt te overleven. Maar ja, dat schoonheidsideaal hè? 

Verstorende factoren

We verstoren niet alleen ons ritme, we rommelen over de hele linie maar wat aan met ons oestrogeenniveau door:

  • Blootstelling aan xeno-oestrogenen (de pil, make-up, deodorant, schoonmaakmiddelen en plastic flessen waar we uit drinken)
  • Stress, een leverziekte of hormoongevoelige tumoren kunnen zorgen voor hogere androgeenproductie (de voorloper van oestrogeen)
  • Obesitas, leverziektes en overgewicht verhogen de omzetting van testosteron naar oestrogeen in het vetweefsel

Oestrogeendominantie

Hiermee bedoel ik dat de verhouding tussen progesteron en oestrogeen niet in balans is, er is te veel oestrogeen. Dit kan zorgen voor een aantal vervelende klachten: 

  • Hoofdpijn (hormonale migraine)
  • Slaapproblemen 
  • Afwijkende uitstrijkjes
  • PMS
  • Heftige menstruatie (veel bloedverlies) 
  • Angst en/of depressie 
  • Prikkelbaarheid
  • Pijnlijke borsten 
  • Endometriose 
  • Cystevorming in de borsten
  • Vleesbomen  
  • Verhoogde vetopslag benen en billen
  • Vaginale schimmelinfecties 
  • Snel aankomen 

Oestrogeen verlagen 

Tekenen van een oestrogeendominantie worden zichtbaar in een thermografisch onderzoek. Je krijgt ook advies hoe je daarmee zo goed mogelijk om kunt gaan om die disbalans weer te normaliseren. Door je oestrogeenspiegel te verlagen. Daar kun je namelijk ook zelf wat aan doen; zoals bijvoorbeeld afvallen, minder alcohol gebruiken, minder koolhydraten en meer kruisbloemige groenten eten en meer ontspanning inbouwen (stress verminderen). Ook kunnen bepaalde adaptogenen of supplementen bijdragen aan herstel van je vrouwelijke hormoonbalans. Ga niet zomaar aan de slag met een middel, doe dit via een professional. 

Progesteron

Progesteron speelt een grote rol bij je menstruatiecyclus en tijdens de zwangerschap. Het wordt aangemaakt in je bijnieren, brein en eierstokken. Oestrogeen in de eerste helft van je cyclus dominant, progesteron in de tweede helft. Er moet een ovulatie plaatsvinden om in de tweede helft van de cyclus dit hormoon te kunnen produceren. Progesteron zorgt ervoor dat de cellen in de baarmoederwand goed blijven doorrijpen, zodat de bevruchte eicel zich daar lekker kan nestelen. Oestrogeen zorgt voor groei, progesteron stabiliseert en verfijnt deze. Nog een reden waarom een juiste balans enorm belangrijk is.

Functie

  • Zorgt voor een optimaal klimaat van het baarmoederslijmvlies zodat een eitje kan innestelen en de zwangerschap in stand te houden. Bij een tekort breekt de zwangerschap af
  • Zorgt voor verslapping van het spierweefsel, belangrijk tijdens zwangerschap
  • Onderdrukt tijdens zwangerschap licht de schildklier, zodat moeder genoeg reserves heeft voor tijdens de borstvoeding
  • Draagt bij aan goede slaap
  • Verhoogt de lichaamstemperatuur
  • Zorgt maandelijks voor atoptose(celdoding)

Tekort 

Er bestaat geen overproductie van progesteron, zoals bij oestrogeen. Progesterondominantie bestaat wel, dan is er op bepaalde momenten meer progesteron dan oestrogeen in je lichaam aanwezig (in de tweede helft van je cyclus en tijdens zwangerschap). Je kunt wel te weinig progesteron produceren, dat heeft dan effect op je vruchtbaarheid en zorgt voor de volgende klachten:

  • Vroege miskraam
  • Onvruchtbaarheid
  • Pijnlijke borsten 
  • Aankomen zonder aanwijsbare reden
  • Vocht vasthouden
  • Angst / paniekaanvallen
  • Cyclische hoofdpijnen 
  • PMS
  • Kortere menstruatie dan 4 dagen
  • Niet stressbestendig zijn

Progesteron verhogen 

Vitamine B6, Vitamine C en magnesium bijvoorbeeld, zijn belangrijk voor de aanmaak van progesteron. Heb je een zwangerschapswens? Start dan ruim van tevoren met een zwangerschapssupplement, hier zitten in de meeste gevallen al deze elementen in. En start beiden (jij en je partner) zeker een half jaar van tevoren met een gezondere leefstijl (meer groenten in je voeding, minder alcohol en suikerhoudende drank, stop met roken) en start (beiden!) met supplementen als omega-3 en foliumzuur om je aanstaande kindje een goede start te geven. Denk je aan (bio-identieke) progesteroncrème? Laat je dan begeleiden door een professional. 

Insuline

Ik hoor het je bijna denken; speelt die ook een rol bij veroudering? Ja zeker!! Een verstoorde relatie tussen suiker en insuline vergiftigt je lichaam in grote mate, wat weer voor versnelde veroudering zorgt.

Functie

Insuline moet ervoor zorgen dat je bloedsuikerspiegel in balans blijft. Het ontstaat in je alvleesklier en doordat het bloedsuiker opslaat in je cellen, blijft je bloedsuikerspiegel stabiel, voel jij je prettig en heb je lekker veel energie. Insuline is ook betrokken bij vetopslag en het aanmaken van spieren. Ook bevordert het de aanmaak van testosteron. Een overschot kan leiden tot PCOS (cystes in je eierstok) waardoor je geen eisprong meer krijgt. 

Insuline en glucagon 

Glucagon ontstaat ook in de alvleesklier en werkt tegenstrijdig aan insuline. Insuline verlaagt de bloedsuikerspiegel (bij hyperglycemie) en glucagon verhoogt deze (bij hypoglycemie). Ik probeer het eenvoudig uit te leggen. Je eet een broodje, de koolhydraten worden in je lichaam omgezet in glucose. De glucose stimuleert je lichaam om insuline aan te maken. Insuline geeft je cellen de opdracht de glucose op te nemen, zodat de bloedsuikerspiegel weer daalt. En glucagon verhoogt de bloedsuikerspiegel weer als die te veel zakt. Jammer genoeg gaat in dit simpele systeem bij veel van ons iets ernstig mis. En vaak zijn we daar zelf de oorzaak van door onze slechte eet- en leefstijl zorgen wij ervoor dat glucose wordt omgezet in vet, in plaats van in energie.

Disbalans

We zijn kinderen van deze maatschappij en die zorgt ervoor dat onze leefstijl in veel gevallen zo slecht is dat het de aanmaak van insuline verstoort. Niet alleen slechte voedingsgewoontes, maar ook gebrek aan ontspanning / verhoogde stress (cortisol), slechte darmwerking en weinig beweging hebben effect op de aanmaak van insuline. De (extreem) hoge suiker-, alcohol- en koolhydrateninname en het gebrek aan basale beweging, staat in geen verhouding meer tot wat wij vanuit de oertijd gewend zijn. Onze voorouders, de jagers/verzamelaars gingen erop uit en aten wat er groeide, of wat voor dier er langs liep of zwom. En als er even niks was, dan aten ze een tijdje niets of veel minder. En toch overleefden ze als soort en zijn wij er vandaag! Wij daarentegen worden iedere-dag-de-hele-dag overspoeld met verleidingen om te eten, de marketingcampagnes voor frisdrank, snoep en fastfood galmen in onze hoofden na. De supermarkten -als verlengstuk van de voedselproducenten- maken de keuze voor gezond eten nog eens belachelijk moeilijk ook! Er is daadwerkelijk sprake van een supermarktjungle. Om deze reden ga ik vaak met klanten op excursie naar de supermarkt; een supermarktsafari 😉

Insulineresistentie (chronisch hoog bloedsuiker) 

Als jij je leven lang geregeld cola drinkt, je eten bij de mac haalt en er (daardoor want het put je uit) een slechte leefstijl op nahoudt, wordt je lichaam uiteindelijk vanzelf insulineresistent. Ongevoelig voor insuline. Je cellen krijgen onvoldoende glucose en je lever zet het niet om in energie, maar in (verzadigd) vet. Het gevolg daarvan is weer dat vet in je bloedbaan blijft en dat dan weer je immuunsysteem activeert te vechten tegen deze onbekende massa op de verkeerde plaats. Insulineresistentie herken je aan de volgende klachten: 

  • Vermoeidheid, vaak na het eten 
  • Veel dorst
  • Vaak moeten plassen 
  • Toename van gewicht 
  • Ontstekingen
  • Problemen met je geheugen en/of concentratie

Verlagen bloedsuiker

Om de balans weer terug te brengen is het belangrijk kritisch te kijken naar wat je eet. Zoek naar voedingsmiddelen met een lage glycemische lading (de mate waarin het voedingsmiddel effect heeft op je bloedsuikerspiegel). Hoe hoger, hoe sneller het effect op de bloedsuikerspiegel. Kies je (te) vaak voor hoog-glycemische voeding, dan piekt je insulinepeil te vaak te hoog naar toxische (giftige) waarden. Doe je dit langer dan vervet je lever en blijft teveel vet achter in je bloed, wat je immuunsysteem weer harder aan het werk zet, waardoor je lichaamscellen versneld slechter worden en je lichaam als geheel sneller veroudert, waardoor je ook sneller en langer chronisch ziek wordt en met wat geluk eerder sterft. Dit stel ik misschien wat baud, maar er is geen lolletje aan langdurig leven met en behandeld worden voor polypathologie (meerdere chronische ziektes tegelijkertijd), waarvan Diabetes type 2 vaak onderdeel van is.

Lage bloedsuiker – hypoglycemie

Een lage, of snel dalende, bloedsuiker ontstaat als je lichaam niet genoeg insuline aanmaakt en glucagon niet op tijd – of onvoldoende- zijn werk kan doen. Je herkent het aan de volgende symptomen:

  • Vermoeidheid 
  • Zin in zoet
  • Hoofdpijn
  • Stemmingswisselingen
  • Depressie
  • Hartkloppingen 
  • Problemen met je concentratie en geheugen 
  • Duizeligheid
  • Angst en nervositeit

Hormonen in balans

Het zal je na het lezen van deze pagina niet verbazen dat de oplossing in je leefstijl ligt. Voeding, beweging en ontspanning hebben grote invloed op de hormonen die ervoor zorgen dat je langer gezond en jeugdig blijft of die ervoor zorgen dat je versneld veroudert. Je bent nooit te oud om te starten! Wil je zelf aan de slag om de balans hier weer terug te brengen, start dan met de volgende punten:

  • Ontspan, zorg voor minder stress.
  • Beweeg, en een uurtje per week als je de hele dag zit, is niet genoeg!
  • Krachttraining (20%) afwisselen met een milde duursport (80%) als wandelen
  • Eet zoveel mogelijk zoals onze voorouders dat ook deden (80% groenten, 10% dierlijk, 10% gezonde vetten) en besteed zelf tijd aan het bereiden van je eten (=ontspanning).
  • Probeer af te vallen als je te zwaar bent. Eet je als in het punt hiervoor beschreven, dan is dat een logisch gevolg. 
  • Ondersteun je lever met de juiste voeding, of wanneer nodig met een goed supplement. Zoek hiervoor contact met een professional.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Vitamine D

Word jij ook zo blij van lengende dagen en zonniger (en warmer) weer? Na een winterperiode (of het nou écht koud was of niet en die altijd langer lijkt dan hij werkelijk was) maakt lente me altijd blij. De afgelopen weken reed ik met mijn oude cabrio door Nederland, kap naar beneden, haren in de wind en genietend van de temperatuur en de zon op mijn bol. Ik kan me bijna niet voorstellend at ik een paar weken geleden nog ruim 15cm sneeuw van mijn auto veegde.

De zon, onze eeuwige bron van levenskracht en van Vitamine D. Nou ja, de zon. De reactie van onze huid op ultraviolet in zonlicht zorgt voor een nieuwe extra dosis vitamine D. Laat ik daar eens op focussen.

Vitamine D is een levenslang belangrijk component voor sterke botten en tanden en speelt een rol bij onze weerstand en een goede werking van de spieren. Voor de opname van mineralen als calcium en fosfor is vitamine D nodig. 

In een gezond en gevarieerd voedingspatroon zitten normaal gesproken alle vitamines en mineralen die je nodig hebt. Dit geldt helaas niet voor vitamine D. Hoe krijg je er dan voldoende van binnen?

Zonlicht: de belangrijkste bron

UV-straling zorgt ervoor dat je huid vitamine D aanmaakt. Op voorwaarde dat je elke dag minimaal 15 tot 30 minuten buiten bent. Bij voorkeur als de zon het hoogst staat. En dan moet je er óók nog eens voor zorgen dat de zon bij je huid kan komen: dus minimaal met onbedekte handen en hoofd, maar liever met meer blote huid. En -last but not least- zorg ervoor dat je niet verbrandt!

En daar kom ik meteen bij de mogelijk grootste belemmering van opname van zonlicht; SPF, Sun Protection Factor, een term die je kent uit smeersels en zonnebrandmiddel. Ga op een stralend zonnige dag liever twee of drie keer per dag een half uurtje onbeschermd (ook zonder zonnebril) naar buiten, dan dat je anderhalf uur aan een stuk, ingesmeerd met factor 30 of 50 en met een dikke zonnebril op je neus, de zon in gaat. Zonnebrandmiddel zorgt ervoor dat de UV-straling niet op je huid kan inwerken. Sta je daar mooi voor niets “Vitamine D te tanken”.

Als je er liever voor kiest je huid tegen invloed van de zon te beschermen, komt een andere bron van vitamine D om de hoek kijken: voeding. Niet alleen in de wintermaanden, met gebruik van SPF heb je óók in de zomer extra vitamine D uit voeding en supplementen nodig.

Waar zit het in?

Vitamine D komt het meeste voor in dierlijke producten en dan vooral in vette vis als haring, zalm en makreel. Vlees en eieren en (échte) roomboter bevatten ook vitamine D, maar minder dan vette vis. Zie je in de winkel halvarine, margarine en bak- en braadproducten met toegevoegde vitamine D? Gebruik daarvan is een keuze. Ik raad het nooit aan om bewerkte voedingsmiddelen te gebruiken. Je lichaam is niet ingericht om dit adequaat te verwerken en de problemen op langere termijn zijn ingrijpend.

En als je tekort komt?

Door onvoldoende blootstelling aan zonlicht kun je tekort aan vitamine D krijgen. Ook lever- en nieraandoeningen kunnen de opname en stofwisseling van vitamine D verstoren. Hierdoor kun je aandoeningen krijgen als osteoperose (botontkalking) en rachitis (botvervorming bij vooral kleine kinderen). Maar ook minder ‘erge’ klachten kunnen duiden op Vitamine D tekort:

  • chronische vermoeidheid en een tekort aan energie
  • spierpijn of krampen ook bij geen overbelasting
  • gewrichtspijn
  • hyperventilatie
  • overgevoelig of bloedend tandvlees
  • overgewicht
  • regelmatig verkouden zijn
  • hartproblemen bij zeer langdurig vitamine D-tekort

Of juist teveel?

Studies hebben aangetoond dat iedere 100 IE vitamine D3 per dag je waarden in je bloed gemiddeld met 2.5 nmol/l verhoogt. Gebruik je langere periodes supplementen met extreem hoge doses kun je overschot opbouwen. Met bloedwaarde boven 375 nmol/l spreekt men van vergiftiging. Omdat de vitamine wordt opgeslagen in je lichaamsvet en langzaam vrijkomt in het bloed kan de vergiftiging enkele maanden aanhouden nadat je stopt met de supplementen. 

Een teveel aan vitamine D herken je aan klachten op als:

  • verlies van eetlust
  • diarree en obstipatie
  • verwardheid, desoriëntatie of mentale problemen
  • misselijkheid en braken
  • gewrichtspijn en spierpijn
  • continue hoofdpijn
  • prikkelbaarheid en angst
  • uitputting
  • spierzwakte
  • verhoogde dorst en vaker plassen
  • een onregelmatige hartslag
  • verminderde reflexen
  • een metaalachtige smaak in de mond
  • hoge bloeddruk

Aandoeningen die veroorzaakt worden door teveel kalk in je lichaam (hypercalciëmie). Waar van het één (calcium) teveel is, moet een ander (in dit geval vitamine K2) plaatsmaken. K2 is nodig om het calcium uit het bloed naar de botten te transporteren. Blijft te lang teveel calcium in je bloed, dan loop je een gerede kans op atherosclerose (aderverkalking). De kalkafzetting zorgt dat de doorgang van je bloedvaten nauwer worden en de vaatwand verstijft.

Neem dus altijd vitamine D3 in combinatie met voldoende vitamine K2. Je kunt ook voeding rijk aan vitamine K2 eten, zoals gefermenteerde sojabonen (natto), grasgevoerd zuivel en vlees. En denk ook aan voedingsmiddelen met zoveel mogelijk antioxidanten.

Bijslikken vaak nodig

Niet voor iedereen levert zonlicht samen met de voeding voldoende vitamine D. Het is belangrijk een vitamine D supplement (in combinnatie met voldoende K2!!) te nemen voor: 

  • Kinderen van 1 t/m 3 jaar
    Bij kinderen tot 4 jaar is de huid niet in staat voldoende vitamine D op te nemen en ook zijn ze minder goed in staat het uit voeding te halen.
  • Zwangere vrouwen
    Voor de zekerheid is het goed om bij te slikken, omdat een eventueel vitamine D-tekort gevolgen kan hebben voor de moeder én de ontwikkeling van het kind.
  • Vrouwen boven de 50 jaar
    Aanvulling kan bij vrouwen van 50-plus botverlies tegengaan. De kans bij 70-plus kan (samen met extra calcium) de kans op botbreuken verminderen.
  • Mannen boven de 70 jaar
    Aanvulling kan (samen met extra calcium) het risico op botbreuken verminderen.
  • Mensen met een donkere (getinte) huidskleur
    Een donkere huid maakt minder (snel) vitamine D aan.
  • Mensen die onvoldoende zonlicht op hun huid krijgen
    Bijvoorbeeld als ze in ploegendiensten draaien of een hoofddoek of sluier dragen.

Wil je advies over hoe het zit met jouw vaatstijfheid en de kans op kalkafzetting in je bloedvatsysteem? Of jij wel voldoende vitamine D in je systeem hebt en of je je leefstijl voldoende op orde hebt om de kans zo klein mogelijk te maken dat je problemen krijgt zoals hiervboven beschreven? Aarzel dan niet;

Hoewel alle vitamines erg belangrijk zijn voor uiteenlopende functies van het lichaam, wijd ik dit blog toch nog even aan een vaak vergeten vitamine: Vitamine K2. Over de hele groep vitamine K, was tot voor kort nog vrij weinig bekend. Vitamine K werd in het verleden eigenlijk alleen maar in verband gebracht met bloedstolling en trombose. Maar door intensief onderzoek komen er steeds meer bewijzen dat de vitamine K2 veel meer belangrijke functies heeft in het lichaam.

De voordelen van vitamine K2

Recente wetenschappelijke onderzoeken bieden verrassende resultaten wat Vitamine K2 betreft:

Bloedstolling

Sinds de ontdekking van vitamine K de bekendste werking. Het reguleren van bloedstolling, belangrijk is bij een verwonding het bloeden te stoppen. Gebeurt dit te traag, dan verlies je teveel bloed. Gebeurt dit te snel, dan krijg je last van bloedstolsels in je aderen. Vitamine K zorgt er dus voor dat dit niet te snel gaat, maar ook zeker niet te langzaam. Vitamine K is niet de enige stof die hier verantwoordelijk voor is, maar vervult wel een sleutelfunctie in dit proces.

Voor moeder én kind

Tijdens de zwangerschap, en vooral vlak voor de bevalling, verandert veel in het moederlichaam. Eén daarvan is zorgen voor een minimaal bloedverlies tijdens de bevalling. Een verhoogde activiteit van bloedstollingselementen dus. Maar dit houdt ook een risico in: Met veel actieve bloedstollingscomponenten bestaat er ook een verhoogd gevaar voor trombose. Vitamine K helpt om dit wankele evenwicht, zeker tijdens de zwangerschap, te reguleren.

Ook is vitamine K belangrijk voor het pas geboren kind. Dit is mede door het feit dat Vitamine K niet doorgegeven kan worden via de navelstreng. Pasgeboren baby’s krijgen in de eerste maanden daarom vaak vitamine K om (hersen)bloedingen te voorkomen.

Gezonde groei van de botten

Vitamine K, en speciaal vitamine K2 (menaquinone-7), zijn belangrijk voor opgroeiende kinderen vanwege de ontwikkeling van de botten. Vitamine K2 zorgt hiervoor op een indirecte manier, want voor de botaanmaak is het noodzakelijk dat de calcium zich gaat binden met Osteocalcine (een calciumbinenden eiwit). En alleen vitamine K2 kan deze verbinding realiseren. Uit een onderzoek van het UMC in Utrecht is gebleken dat een structurele inname van 45 mcg vitamine K2 een hele belangrijke bijdrage levert in de botontwikkeling. Niet alleen voor kinderen in de groei, maar ook voor volwassenen.

Osteoporose

Botontkalking, zoals osteoperose ook genoemd wordt, is een aandoening die meer en meer voorkomt, vooral op latere leeftijd. Weinig mensen (ook artsen) weten dat je dit kunt vermijden, of in ieder geval kunt uitstellen. Daar moet je dan wel op jongere leeftijd mee beginnen. Dit is niet altijd gemakkelijk. Natuurlijke preventie van osteoporose is goeddeels gebaseerd op een gezonde en uitgebalanceerde voeding (voldoende groente en fruit). Alleen heeft groente en fruit niet meer de voedingswaarde die het ooit had. Dit komt door een verarming van de bodem, nieuwe teelt-technieken en in sommige gevallen de bestraling van het voedsel. Hier wijd ik nog eens een ander blog aan.

Goed, van jongs af aan zorgen voor sterke botten door voldoende aanwas van nieuw botweefsel. Daarvoor is calcium van groot belang, dus eet en drink je je melkproducten of je slikt extre vitamine D3. Alleen heb je vitamine K2 daar bij nodig om te zorgen dat het calcium op de juiste plekken in het lichaam aankomt, en dat het calcium zich kan gaan binden met de Osteocalcine.

Flexibele hart- en bloedvaten

Vitamine K2 heeft ook een indirect voordeel. Sommige mensen krijgen genoeg, of misschien zelfs door medicatie (bijvoorbeeld cheolecalciferol) wel teveel, calcium binnen, zonder dat ze de voedingsstoffen gebruiken die zorgen voor de daadwerkelijke verwerking van calcium. Het teveel aan calcium zorgt voor problemen; zoals bijvoorbeeld nierstenen of vaatstijfheid (atheriosclerose). Vernauwing en verharding van de bloedvaten is de oorzaak van veel hart- en vaatziektes.

Uit een recent onderzoek is niet alleen gebleken dat voldoende vitamine K2 zorgt voor een juiste verwerking en transport van het calcium, wég uit de (slag)aderen, maar vitamine K2 zorgt ook voor het schoonmaken van de bloedvaten. Vitamine K2 voorkomt niet alleen afzetting van calcium in de bloedvaten, maar draait het ook terug. Een hele proces wat na een paar weken al merkbaar en meetbaar is. Dit laatste is een recente ontdekking, en moet nog verder onderzocht worden. Maar deze eerste resultaten zijn beslist hoopgevend.

Prostaatkanker

Eén van de meest recente resultaten uit medisch onderzoek is een hele opmerkelijke: Voldoende vitamine K2 verlaagt de kans op prostaatkanker met maar liefst 35%. Ook herstelt itamine K2 het beschadigde DNA in de mitochondriën, een preventie voor allerlei soorten kanker. Ook deze resultaten zijn van recente onderzoeken en moeten allemaal nog een keer gecheckt worden voordat de medische wetenschap dit inderdaad voor waar aanneemt. Maar ook deze resultaten zijn zeer hoopgevend.

Zijn er nadelen en/of bijwerkingen?

Vooralsnog zijn er geen bijwerkingen van een overdosis vitamine K2 bekend. Dat wil niet zeggen dat er geen bijwerkingen zijn. De meeste onderzoeken naar de werking van vitamine K2 zijn erg recent, en daarmee zijn ook de bijwerkingen en eventuele nadelen nog niet voldoende onderzocht. Door sommige wetenschappers wordt wel aangenomen dat een overdosis vitamine K2, in combinatie met een antistollingsmiddel zoals een eenvoudige aspirine, geen verstandige keuze is. Maar een normale dosis vitamine K2 van 45 mcg (= 1 capsule) zal geen probleem geven.

Voor de duidelijkheid: mensen die een overmatige bloedstolling hebben en die een overdosis vitamine K2 nemen, hebben wel een verhoogde kans op trombose.

Vitamine K2 in ons voedsel

Helaas is de hoeveelheid van vitamine K2 in ons dagelijks voedsel niet voldoende. Natuurlijk zijn er voedingswaren waar vitamine K2 in zit, maar dat zijn exotische gerechten of gerechten die beslist niet op ieders dagelijks menu staat. En ook al zou je dit dagelijks eten, dan is het nog niet voldoende.

Van onderstaand lijstje van voedingsmiddelen met een relatief hoge waarde vitamine K2, is Natto (Traditioneel Japanse maaltijd, gemaakt van gefermenteerde sojabonen) de onbetwiste winnaar. Het is met name het fermentatieproces wat verantwoordelijk is voor de relatief hoge concentratie vitamine K2.

  • Natto
  • Harde kaassoorten
  • Zachte kaassoorten
  • Eigeel
  • Boter
  • Kippenlevertjes
  • Salami
  • Kippenborst
  • Orgaanvlees

Vitamine K2 als voedingssupplement?

Vitamine K2 is dus een belangrijke voedingsstof maar niet meer voldoende aanwezig in onze natuurlijke voeding. Gelukkig is het wel in supplementvorm. Een algemeen advies is voor een volwassene om dagelijks 75mcg vitamine K2 te nemen (kinderen 35mcg). Omdat veel mensen vooralsnog teveel calcium in hun bloed/lichaam hebben, wat zijn weg nog moet vinden naar botweefsel, is het verstandig éérst te laten meten wat de behoefte is. Mijn ervaring is dat veel van mijn cliënten behoefte hebben aan 200mcg of meer, voordat hun vaatstijfheid weer binnen de wenselijke normen komt.

Ik kan je helpen met vaatstijfheid en bloedtesten om te zien of -en hoeveel- behoefte je hebt aan een vitamine K2 supplement. Neem daarvoor contact met me op.

Tot slot

Hoewel de resultaten van alle onderzoeken naar vitamine K2 erg hoopgevend zijn, moet er nog veel onderzoek verricht worden om alles te bevestigen. In met name Japanse studies zijn zonder nadelige bijwerkingen hoge doseringen per dag gebruikt. Als je medicatie (met name antistollingsmedicatie) gebruikt, doe je er goed aan vitamine K2 uitsluitend in overleg met je arts te gebruiken.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Inflammaging

Meer en meer komt een nieuw woord in onze vocabulaire bovendrijven; “inflammaging“. Hiermee wordt chronische, metabole (laaggradige) ontsteking bedoeld, die aan de basis ligt van (voortijdige) veroudering van het menselijk lichaam. Het hippe woord is samengesteld uit ‘inflammation’ (ontsteking) en ‘aging’ (veroudering). Inflammaging is een belangrijke risicofactor voor zowel morbiditeit (ziektecijfer) als mortaliteit (sterftecijfer), omdat alle (leeftijdsgerelateerde) ziekten hetzelfde ontstekingspathogenese (het op stapsgewijze ontstaan, ontwikkelen en verloop van een aandoening of ziekte) delen.

Kijk, ouder worden we allemaal en iedereen kent wel de uitdrukking: ‘ouderdom komt met gebreken‘. Ons verouderingsproces begint al rond je dertigste, al merk je er dan nog weinig van. Vanaf je vijftigste ga je meer merken van de veranderingen in je lichaam en ook dan zul je er niet echt last van krijgen, het gaat je wel opvallen. Eenmaal de zeventig gepasseerd, zijn bepaalde chronische aandoeningen als hart en vaatziekte, nierproblemen, diabetes (1 en 2), kanker, depressie, sarcopenie (afbraak van spiercellen), hersenaandoeningen (dementie, ziekte van Parkinson en beroerte) en andere cognitieve problemen bij de meeste mensen wel echt duidelijker merkbaar. Uit duizenden wetenschappelijke studies blijkt dat inflammaging als causale risicofactor wordt gezien. En toch wordt de oorzaak van multimorbiditeit (twee of meer chronische ziektes tegelijkertijd), die klinische symptomen, prognose en reactie op behandeling beïnvloeden, veel te makkelijk gezocht bij hart en vaataandoeningen.

Metabole ontsteking

Bijna alle latere chronische aandoeningen starten met metabole (laaggradige) ontstekingen. De wetenschapper en natuurgeneeskundig arts Dr. Reckeweg (1877 – 1944) stelde al dat elke ziekte begint met een teveel aan gifstoffen in het lichaam. De oorzaak hiervan ligt in genetische gevoeligheid, verlengde erfelijkheid, centrale obesitas, verhoogde doorlaatbaarheid van de darm (lekkende darm), veranderingen in samenstelling van micro-organismen (op een bepaalde plaats verzameling van bacteriën), cellulaire degeneratie, oxidatieve stress veroorzaakt door niet goed functionerende mitochondriën (microscopisch kleine orgaantjes die in cellen zorgen voor celstofwisseling), een slechter werkend immuunsysteem en chronische infecties. In de medische wereld groeit de overtuiging dat “ontsteking de oorzaak is van hart en vaataandoeningen en multimorbiditeit (twee of meer chronische ziektes tegelijkertijd) en dat dit kan worden beïnvloed door groeifactoren te remmen, het katabolisme (afbraak) te verlagen en het terugbrengen van homeostase (evenwicht in het lichaam)”.

De laatste honderd jaar hebben we ons gemiddeld dertig jaar ouder gemaakt, wat wellicht de grootste oorzaak is van ontstekingen

Leo Verzijde

Bijzonder genoeg wordt er regulier vooral symptomatisch behandeld, ondanks de duizenden publicaties die er inmiddels zijn verschenen over de oorzaak van ontstekingen en de (potentiële) causale rol ervan bij negatieve gezondheidsresultaten. Daarmee lijkt inflammaging het ‘nieuwe taboe’.

inflammaging happy healthcare

Voordeel van preventie

In het ‘grote economische geheel’ is wel te begrijpen waarom inflammaging niet serieus genomen wordt. Als laaggradige ontsteking eenmaal ‘gevonden’ wordt, kan dit vaak eenvoudig en met relatief milde aanpassingen in leefstijl en behandeling, gekeerd of zelfs opgelost worden. Dan zet laaggradige ontsteking zijn op termijn verwoestende werk niet door en hoeft praktisch iemand later intensief en invasief behandeld te worden.

Omdat ik het belangrijk betekenisvol werk vind, werk ik ook parttime in een zorgcentrum voor ouderen. Hier heb ik vaak te maken met ouderen die hun halve leven lang al behandeld worden voor allerlei kwalen (polypathologie) en die van géén van hun behandelaars ooit van ziektepreventie gehoord hebben. Andrea Maier, hoogleraar interne ouderengeneeskunde, stelt: ‘50 procent van alle 60-jarigen heeft momenteel één of meer chronische ziektes”. De helft! En dan heb ik het nog niet over de zeventig-, tachtig-, negentig- en honderdjarigen. Ik vind dat zó zonde!

Als we de lijnen van pathologie (van leeftijdsgerelateerde) ontsteking erkennen en tijdig onderkennen, kunnen we die lijnen keren en hoeven de ouderen van de toekomst (jij en ik en onze kinderen) mogelijk niet eens langdurig in een instelling opgenomen te worden omdat we te ziek zijn om voor onszelf te kunnen zorgen.

Tijdige onderkenning van de oorzaak en de route van laaggradige ontsteking -en later ziekte- is belangrijk om te begrijpen of behandelingen die ontstekingen in een vroeg stadium te signaleren en aan te pakken. Ook bij ouderen! Hoe mooi kan het zijn als we ouderen met polypathologie van een aantal beperkende kwalen kunnen afhelpen, waardoor ze alsnog in een vitaler lichaam ouder kunnen worden?

Wat voor ouderen geldt, geldt ook voor ons ‘jongeren’.

inflammaging happy healthcare

Vanaf dat we ongeveer vijfentwintig/dertig jaar oud zijn en als de balans zoek is tussen gezond (spier)weefsel en ontstoken weefsel, dient ‘inflammaging’ zich aan en dat zien we op enig moment aan de buitenkant, we krijgen wallen, rimpels, grijze haren, soms ook chronische kwalen als stijfheid in bewegen, slechter zien, etc. en ontstaan als vanzelf later ernstige aandoeningen.

Wat is laaggradige ontsteking?

Je kunt onderscheid maken tussen acute ontstekingen en chronische ontstekingen. Acute ontstekingen ontstaan door allergie, bevriezing, verbranding, ontsteking, wonden na een ongeluk / trauma of ongeluk / operatie etc. Van chronische ontsteking wordt gesproken bij hart- en vaatziektes, kanker, diabetes, neurologische ziektes, autoïmmuunziekte, reuma, artrose, fibromyalgie of het CVS.

Je merkt al dat een chronische ontsteking een veel ernstiger ziektebeeld geeft dan een laaggradige ontsteking. En dat je van een laaggradige ontsteking over het algemeen ook een stuk eenvoudiger weer herstelt. Als je eenmaal hersteld bent van een laaggradige ontsteking, zal die ook niet meer doorontwikkelen tot een ziekte die door chronische ontsteking bestaat. Klik op onderstaand plaatje voor de Masterclass van Erik Scherder en Andrea Maier over veroudering (https://www.maxvandaag.nl/programmas/tv/max-masterclass/gezond-130/POW_04322842/).

Domino-effect

Andrea Maier bij een slide over de mate van celveroudering in diverse organen

Praktisch alle cellen in je lichaam verouderen, niet allemaal even snel. Verouderde of kapotte cellen sterven na 50-60 delingen af en worden vervangen voor nieuwe cellen, die uit delingen van oude cellen ontstaan. Dat is mooi, zou je zeggen, elke keer verse nieuwe cellen. Alleen kost elke celdeling een cel energie en daardoor vermindert de basiskwaliteit. Op termijn delen zich daardoor steeds beroerdere cellen zich, waardoor ook de nieuwe cellen al met een achterstand starten. En dát is dus de veroudering. De nieuwere cellen zijn dus bij aanvang al niet goed meer in staat voldoende voedingsstoffen in zich op te nemen en voldoende afvalstoffen uit te scheiden. Een afgestorven cel wordt door het lichaam gezien als toxine. Bovenop alle andere vormen van toxines die gedurende je leven het lichaam binnendringen. Denk bijvoorbeeld aan wat je inademt, eet, op je huid smeert, etc. Kortgeleden werden plasticpartikels in het bloed aangetroffen; om je maar een voorbeeld te geven. Je lichaam accepteert plastic nooit in het lichaam, en zal daar altijd tegen blijven vechten, met nóg meer en versnelde degeneratie tot gevolg.

Tel daarbij op dat door de overload aan toxines ook het lymfesysteem niet goed meer in staat alle afvalstoffen op een adequate manier af te voeren, omdat de lymfestroom om steeds weer verschillende redenen (deels of geheel) stagneert.

Moraal van dit verhaal

Het is belangrijk dat je de vroegtijdige celveroudering stopt voordat het te laat is. In een vorig blog schreef ik al over het verschil tussen ziekte en symptoom. Het is belangrijk dat onderscheid te zien.

Verlengde erfelijkheid

Pak de oorzaak van celveroudering aan! DNA/erfelijkheid bepaalt 20% uit van je mate van veroudering. 80% verouder je als gevolg van leefstijl. Dit wordt ‘verlengde erfelijkheid’ genoemd. JIJ kunt zélf de veroudering van je cellen vertragen, waardoor je langer met gezondere cellen kunt leven. Door voldoende goed te eten, te bewegen, rust te nemen én de juiste supplementen te gebruiken (niet klakkeloos wat je wordt aanbevolen in de bladen of op internet, maar alleen dát wat je nodig hebt en zolang als je het nodig hebt).

Maar hoe ontdek je laaggradige ontsteking?

Ogenschijnlijk vitale en gezonde cliënten die ik, als ze een thermografisch onderzoek willen- voor mijn infraroodcamera, blijken soms helemaal niet zo ‘gezond’ te zijn.

Leg de focus op preventie

Met een thermografisch onderzoek worden geregeld laaggradige ontstekingen in het lichaam zichtbaar. Als bijvangst als cliënten om een heel andere reden een onderzoek vragen, vinden we tijdens de opnames zeer herkenbare tekenen van een laaggradige ontsteking. Bovenstaande opnames komen uit onderzoeken waarin dit voorkwam, maar globaal kan ik in 90% van de studies een opvallende opname selecteren. De klachten waarmee cliënten bij me komen, zijn vaak het gevolg van verdergevorderde ontstekingen (fase 3 en 4 in de schaal van Reckeweg). Cliënten kijken me dan vaak aan of ze water zien branden; hoe kan ik weten op welke plek ze klachten ervaren die ze me niet verteld hadden? Dat kan ik ook niet, dat laat hun lichaam mij zien. Met de juiste handvatten kan ik hen wel naar het pad van herstel leiden. Gelukkig.

Wat zijn die juiste handvatten dan?

Welk handvat ik adviseer is voor iedereen anders. Afhankelijk van de aard en de behoefte. Een aantal algemene handvatten wil ik natuurlijk wel met je delen 😉

  • First of all; Food Matters! Laat alle voorbewerkte voeding in de winkel liggen! Ga alleen nog maar verse producten eten en klaarmaken. Neem om te beginnen een uurtje de tijd om de documentaire te bekijken!
  • Een goede celstofwisseling ligt aan de ab-so-lu-te basis van een gezonde lichaamsstofwisseling. Krik de kwaliteit van (de wanden van) je cellen op door een goede omega-3 te gaan gebruiken. Tenminste, als je dat nodig hebt.
  • Gebruik nooit supplementen als je die niet écht nodig hebt! Vraag een (orthomoleculair) specialist met je te onderzoeken waar je op dát moment het meeste baat bij hebt.
  • Boek eens een workshop bij een instructeur die de Wim Hof methode beheerst; er gaat een wereld voor je open!
  • Een lymfebehandeling kan al zorgen voor verbetering van de afvoer van toxines (Reckeweg fase 1 en 2), waardoor je je binnen enkele dagen een scala aan klachten achter je kunt laten. Alleen maar omdat je lichaam niet meer hoeft te vechten tegen al die toxines in je lichaam.
  • Ga niet voor ieder wissewasje naar de dokter en wees zeer kritisch voor gebruik van ontstekingsremmers/koortsverlagers (NSAID’s) en antibioticum, je immuunsysteem weet vaak heel goed hoe het om moet gaan met milde verstoringen. Met een paar dagen koorts, zweet je een verstoring er wel weer uit en ben je daarna beter dan je was. Vanzelfsprekend raad ik dit niet aan als de koorts boven 40 graden Celsius komt, of als de koorts langer dan een paar dagen aanhoudt.

Doe zelf onderzoek, neem niets klakkeloos aan

Je merkt dat ik erg betrokken ben bij deze materie, vooral omdat zo heel veel leed zo onnodig geleden wordt. Je hóeft niet te wachten tot je vijftig bent voordat je uitgenodigd wordt voor ‘preventief borstonderzoek’, je bént niet afhankelijk van je dokter. Waar is ons collectieve eigen initiatief, onze zelfredzaamheid gebleven? Wat is -in hemelsnaam- preventief aan behandeling van een aandoening die gevonden wordt omdat het er al is? Én waarvan de aanloop naar de tumor toe, vaak al vele jaren eerder gezien én vaak succesvol behandeld had kunnen worden?

Het gaat niet alleen om voeding, het gaat ook over ‘early detection saves lives‘, het paradepaardje van “The Late Great’ Dr. Ben Johnson. De focus op behandeling brengt ons absoluut nérgens!
Ga zelf op onderzoek uit, en neem niet klakkeloos aan wat ik zeg. Ook ik heb de wijsheid niet in pacht. Ook ik maak mijn keuzes weloverwogen en op basis van intensieve research. Ik geloof dat iedereen -ook artsen- oprecht zijn. Iedereen kan het echter ook oprecht fout hebben.
Omdat met een vrolijke noot af te sluiten; ook een masterclass van Scherder en Maier over GELUK! (https://www.npostart.nl/max-masterclass/05-09-2019/POW_04322841)
De hele documentaire Food Matters zie je hier.
Lees je liever een boek? Denk dan eens aan ‘De Waarheid over Kanker‘ van Ty Bollinger, die daar overigens ook een hele serie reportages over heeft gemaakt en die hij bij tijd en wijle gratis beschikbaar maakt. Een hele zit, maar wel een waardevolle. Ook het boek “Hart en Hormonen” van drs. Dorenda van Dijken (gynaecoloog) en dr. Janneke Wittekoek (cardioloog) is een absolute aanrader!

En om met een vrolijke noot af te sluiten; ook een masterclass van Scherder en Maier over GELUK! (https://www.npostart.nl/max-masterclass/05-09-2019/POW_04322841), ook goed tegen celveroudering.

Wat kun je zelf doen?

Je weet nu dat een gezonde celstofwisseling geweldig belangrijk is voor preventie van ziekte en vroegtijdige veroudering. Met de juiste voedingsmiddelen en leefstijl kun je in globaal zes maanden, zieke cellen vervangen voor gezonde(re) cellen. Voor een gezonde celstructuur is voldoende omega-3 van goede kwaliteit belangrijk, dit zorgt onder andere voor soepele, doorlaatbare celwanden. Voldoende voedingsstof vindt zijn weg naar binnen en -belangrijker nog- voldoende afvalstoffen vinden hun weg naar buiten.

Buiten de cellen wordt het afval weer door lymfe opgepakt om via een ingenieus systeem onschadelijk gemaakt, je lichaam wordt uitgewerkt.

Wil je weten hoe het met je lichaam gesteld is, bijvoorbeeld wat de mate van laaggradige ontsteking of je lymfebelasting is? Denk dan eens aan een niet invasief, niet pijnlijk thermografisch onderzoek.

Belangrijk is wel dat je de juiste supplementen van goede kwaliteit gebruikt, anders span je het paard achter de wagen. Kun je daarbij wel een handje gebruiken? Neem dan contact met me op, dan help ik je door het woud heen.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Tumor is een symptoom

Als je me volgt, weet je dat ik niet in termen van ‘ziekte’ praat als het op preventie aankomt. Ik praat in termen als symptomen. Welke symptomen laat jouw lichaam zien? Niet iedereen reageert namelijk hetzelfde op een verstoring, we zijn allemaal anders. Ook heeft niet iedereen dezelfde reactie op medicatie, wat jammer genoeg reageert namelijk hetzelfde op een verstoring, we zijn allemaal anders. Ook heeft niet iedereen dezelfde reactie op medicatie, wat jammer genoeg velen die ‘medicijnen’ hebben gestudeerd, onvoldoende beseffen. Deze week kreeg ik vanuit een aantal verschillende bronnen informatie onder ogen die juist daarmee te maken hebben en die me inspireerden tot deze blog. Ik deel graag mijn idee hierover met je.

Zodra zich een gezwel aandient, is de eerste vraag die een arts wordt gesteld: “heb ik kanker?”. Dat is niet eens zo gek. Kom je bij een dokter met een gezwel, dan zal die je in de meeste gevallen in een onderzoek-/ behandeltrechter leiden waar aan het einde ook gelukkig uit kan komen dat er ‘niets aan de hand’ is. Die conclusie is in basis al onjuist; er is namelijk wel degelijk iets aan de hand waardoor je lichaam zo reageert, en uit al die -vaak belastende- onderzoeken is alleen maar gebleken dat er geen ‘kwaadaardige cellen’ zijn gevonden. Alle zorg focust op meetbare ‘ziekte’, zodat er behandeld kan worden.

Vaak wordt een gezwel aangemerkt als ‘de ziekte’. Dit is niet het geval. Eenmaal weggesneden, komt een tumor in veel gevallen namelijk weer terug. Je wordt niet voor niets nauwgezet in de gaten gehouden in een jarenlang controletraject. Als de tumor daadwerkelijk de ziekte zou zijn, en die wordt weggesneden, dan is het klaar. Hieruit alleen al, blijkt dat je de tumor niet als de ziekte kunt bestempelen. Alleen het symptoom van de daadwerkelijke ziekte wordt verwijderd. Moderne ‘gezondheidzorg’ laat zien dat het verworden is tot ‘symptoombestrijdende zorg‘.

Pak de oorzaak van de tumor aan

Tijdens mijn opleiding tot klassiek homeopaat leerde ik al dat om echt te genezen van een ziekte, je niet het symptoom maar de oorzaak ervan moet bestrijden. Otto Warburg ontdekte in 1925 al het metabolisme van tumoren en de celstofwisseling bij met name kankercellen. Hij kreeg er in 1931 de Nobelprijs voor.

Zuurstoftekort leidt tot kankercellen

Warburg ontdekte dat kanker anaeroob is en dat 60% zuurstoftekort op celniveau leidt tot kankercellen. Hij ontdekte ook dat kankercellen zich net als gewone cellen voeden met glucose in het bloed, maar dat ze deze glucose door middel van melkzuurfermentatie (intercellulaire verbranding) omzetten in energie. Het is belangrijk om te beseffen dat de celstofwisseling net zo werkt als onze eigen (zuur)stofwisseling. Er moet genoeg voedingstof binnenkomen, maar er moet ook genoeg afvalstof weer uit kunnen stromen! Deze problematiek is de aanleiding voor ‘laaggradige ontstekingen’, je weet wel, die ons zo kunnen uitputten en die op termijn leiden tot andersoortige immuniteitsziektes.

Wat we zien is een langzaam verstikkende cel in pure overlevingsstrijd, die een primitieve laatste overlevingsstrijd voert door het meest voorhanden product te gebruiken. Glucose.

De remedie tot herstel is dus juist het omgekeerde: zorg dat je cellen meer zuurstof en minder suiker voorhanden hebben. Dit start met een koolhydraatarm dieet, en kan zo nodig aangevuld worden met bijvoorbeeld zuurstoftherapie.

Focus moet liggen op preventie

En vergeet ook niet dat er preventie tegen ziekte bestaat. De vraag mag gesteld worden waarom er zo enorm gefocust wordt op ziekte en amper op preventie. “Amper” zeg ik, maar eigenlijk wordt er helemaal niet op preventie gehamerd. Waarom bestaat de hele (nieuwe) Schijf van Vijf nog steeds uit voor mensen schadelijke voedingsmiddelen en waarom liggen álle supermarkten nog steeds ram- en rámvol met ziekmakend voedsel? Degenen die zich hard maken voor preventief (óók als het wetenschappers, artsen en specialisten zijn) , worden de mond gesnoerd of genegeerd in de media. Waarom ligt de focus puur en alleen op behandeling en niet op preventie? Het antwoord is simpel. Behandeling van ziekte levert geld op en preventie niet.

Één kwart van wat je eet houdt je in leven, drie kwart van wat je eet houdt de dokter in leven

Ancient Egyptian Proverb

Wij worden zoet gehouden met de stelling dat er keihard wordt gewerkt aan bijvoorbeeld een geneesmiddel tegen kanker. Daarvoor doneren we massaal (en véél) aan allerlei instanties. Het is de meest winstgevende constructie die bestaat: maak de mensen bang, houd de mensen ziek en bestrijd de symptomen met medicijnen.

De oorlog tegen kanker

Ook ik heb in het verleden gecollecteerd voor het goede doel, kocht pink ribbon snuisterijen en rende mee in Ladiesruns in een duurgekocht t-shirtje. Tot ik me besefte dat dit volstrekt contraproductief was. In al die vele decennia die achter ons liggen (president Nixon verklaarde in de jaren 70 ‘the war on cancer’, het landelijk bevolkingsonderzoek borstkanker is in Nederland gestart in 1990 en de vele gespecialiseerde (borst)kankercentra die inmiddels uit de grond gestampt zijn) is er nog steeds geen regulier geneesmiddel. Voor ‘de oudjes onder ons’, weet je nog dat Nixon stelde; “Als we een nucleaire bom kunnen maken en een man op de maan kunnen zetten dan kunnen we ook kanker verslaan”?

Onmetelijk veel miljarden euro’s zijn wereldwijd via allerlei fondsen en initiatieven bij elkaar verzameld. Wat zijn we er mee opgeschoten? Al werd maar 5% van al deze opbrengsten geïnvesteerd in preventie zou dit de statistieken drastisch naar benden brengen.

Doe zelf onderzoek, neem niets klakkeloos aan

Je merkt dat ik erg betrokken ben bij deze materie, vooral omdat zo heel veel leed zo onnodig geleden wordt. Je hóeft niet te wachten tot je vijftig bent voordat je uitgenodigd wordt voor ‘preventief borstonderzoek’, je bént niet afhankelijk van je dokter. Waar is ons eigen initiatief, onze zelfredzaamheid gebleven? Wat is -in hemelsnaam- preventief aan iets dat gevonden wordt wat er al is? Én waarvan de aanloop naar de tumor toe, vaak al vele jaren eerder gezien én vaak succesvol behandeld had kunnen worden?

Het gaat niet alleen om voeding, het gaat ook over ‘early detection saves lives‘, het paradepaardje van de ‘late great’ Dr. Ben Johnson. De focus op behandeling brengt ons absoluut nérgens!

Ga zelf op onderzoek uit, ik heb ook de wijsheid niet in pacht. Ook ik maak mijn keuzes weloverwogen en op basis van intensieve research. Ik geloof dat iedereen -ook artsen- oprecht zijn, ze kunnen het echter ook oprecht fout hebben.

Een echte aanrader als je je hier wat meer in wil verdiepen is de documentaire ‘Food Matters’. Zie trailer:

De hele documentaire zie je hier: https://youtu.be/pXZz6elTU98

Lees je liever een boek? Denk dan eens aan ‘De Waarheid over Kanker‘ van Ty Bollinger, die daar overigens ook een hele serie reportages over heeft gemaakt en die hij bij tijd en wijle gratis beschikbaar maakt. Een hele zit, maar wel een waardevolle.

Wat kun je zelf doen?

Je weet nu dat een gezonde celstofwisseling geweldig belangrijk is voor preventie van ziekte en vroegtijdige veroudering. Met de juiste voedingsmiddelen en leefstijl, kun je zieke cellen vervangen voor gezonde(re) cellen. Voor een gezonde celstructuur is voldoende omega-3 belangrijk, dit zorgt onder andere voor soepele, doorlaatbare celwanden. Voldoende voedingsstof vindt zijn weg naar binnen en -belangrijker nog- voldoende afvalstoffen vinden hun weg naar buiten.

Buiten de cellen wordt het afval weer door lymfe opgepakt en via een ingenieus systeem onschadelijk gemaakt, je lichaam weer uitgewerkt.

Wil je weten hoe het met je lichaam gesteld is, bijvoorbeeld wat de mate van laaggradige ontsteking of je lymfebelasting is? Denk dan eens aan een niet invasief, niet pijnlijk thermografisch onderzoek.

Belangrijk is wel dat je zeer goede supplementen gebruikt, anders span je het paard achter de wagen. Kun je daarbij wel een handje gebruiken? Neem dan contact met me op, dan help ik je door het woud heen.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Slapen zonder stress

Na een drukke dag ben je vaak zó moe dat je het liefst meteen onder de wol kruipt. Maar is dat wel de beste oplossing? Als je de stress niet goed van je afschudt, blijft die in je kleren (of pyjama) zitten en ga je waarschijnlijk een rusteloze nacht tegemoet, terwijl nachtrust juist zo belangrijk is om je stress te kanaliseren, je lichaam te resetten en om uitgerust aan een nieuwe dag te beginnen. Een goede nachtrust heeft effect op je humeur, productiviteit en gezondheid. Bouw daarom aan een rustgevende routine, waardoor jij je nieuwe (werk)dag op een positieve manier kunt beginnen.

Dussss… stress uit, pyjama aan.

1. Maak een to-do lijst

Pieker jij jezelf in slaap of houdt piekeren je wakker? Maak een lijstje en schrijf het van je af. Als je al je taken of dingen die je niet wil vergeten opschrijft, dan voel je jezelf geruster en zal je het gemakkelijker kunnen loslaten tot de volgende dag.

Leg daarom ook een notitieboekje en pen op je nachtkastje, voor het geval je om 3 uur ’s nachts plots iets bedenkt dat je morgen nog moet doen. Zo blijf je er niet de hele nacht over piekeren en moet je niet opstaan om het ergens te noteren of onmiddellijk te controleren. Schrijf het op, en laat het los. Morgen lees je wel weer wat je ‘moet’ doen.

2. Zet het geluid van je telefoon uit

Het liefst schakel je je telefoon uit (vliegtuigstand) of laat je hem beneden of in een andere kamer liggen. Wil je hem aan laten staan, zet hem dan op “niet storen’, de vliegtuigstand of schakel het geluid uit. App-meldingen zullen je niet wakker buzzen en je slaapt ook rustiger als je niet met één oor luistert naar wat je telefoon voor geluid afgeeft. Experts raden aan om hem 1 à 2 uur vóór je gaat slapen uit te schakelen, zodat je kan beginnen ontspannen.

3. Ruim even op

L:aat die grote schoonmaak liever voor een gepland moment, maar snel even je bed opdekken en kussens opschudden, kan je ook rustig maken. Kijk eens rond in het huis, zijn er nog kleine dingen die je kan voorbereiden of opruimen? Zoals de afwas wegzetten, je tas klaarmaken voor morgenvroeg, de ontbijttafel dekken… Zo voel jij je iets meer georganiseerd en voldaan als je onder de lakens kruipt.

4. Probeer een geleide meditatie

Op de grond of een kussen gaan zitten en plompverloren mediteren; ik weet niet hoe het met jou is maar ik word er gewoon onrustig van! Wat wel werkt is als ik een meditatie-app aanzet (bijvoorbeeld Headspace) of een begeleide meditatie (‘guided meditation’) op te zoeken op YouTube. Iemand praat je dan door een meditatie heen en geeft je vriendelijke aanwijzingen voor bijvoorbeeld ademhaling. Deze manier van mediteren maakt me heerlijk rustig en laat me ontspannen slapen.

5. Focus op iets positief

De momenten van stress nemen vaak de overhand, als je terugdenkt aan wat je die dag beleefd hebt. Blokkeer die negatieve spiraal en denk bewust aan iets positiefs. Som enkele positieve dingen op of denk aan leuke dingen die je in het vooruitzicht hebt. Kan je niets bedenken? Tijd om iets leuk te plannen. Probeer een positieve mindset te creëren, zodat je hoofd niet verdrinkt in negatieve gedachten.

6. Drink een ontspannende thee

Weinig rituelen zijn zo ontspannend als ‘s avonds een kamillethee drinken. Het hoeft natuurlijk geen kamillethee te zijn. Kies er eentje die bij jouw smaak past, maar bepaalde theesoorten hebben een meer ontspannend effect dan anderen. Een kopje thee zetten is vaak op zichzelf al een kalmerende activiteit. Dus warm wat water op, kies een kopje en laat de kracht van thee zijn werk doen.

7. Lees iets luchtigs

Vaak lezen we om iets bij te leren en kiezen we voor een lijvig boek of een krant. Maar dat helpt niet altijd om ’s avonds de stress van de dag los te laten. Kies daarom voor iets meer relaxerend. Een roman, een lifestyle magazine, een zelfhulpboek … Iets dat je niet volledig op je paard jaagt.

8. Hou een dagboek bij

Niet alleen lezen, ook (dagelijks) schrijven kan hetzelfde effect hebben als mediteren. Veel mensen praten wel over het bijhouden van een dagboek, maar weinig mensen doen het ook echt. Kies daarom een leuke schrift of een dagboekconcept dat je leuk vindt en waag een poging. Je dag van je afschrijven is een effectieve manier om stress los te laten en alles even in perspectief te zetten.

9. Drink niet (te veel) alcohol

Je wil uiteraard wel gehydrateerd blijven, maar dat wil niet zeggen dat je nog snel drie drankjes moet drinken voor je in bed kruipt. Zeker niet als je weet dat je gemakkelijk wakker wordt om naar het wc te gaan ’s nachts. Het verstoort je slaapritme en jij voelt je de dag erna minder uitgerust. Experts raden daarom aan om al een uur voor bedtijd te stoppen met drinken. Wil je nog iets drinken, kies dan water of thee. Vermijd alcohol en suiker! En wil je binge-drinken? Doe dat dan ‘s ochtends. Drink een glas lauwwarm water voor je gaat douchen, en één voor je gaat tandenpoetsen bijvoorbeeld. Zo heb je al gauw je eerste halve liter binnen.

10. Neem een kalmerend bad

Een bad hoef je echt niet alleen te nemen om jezelf schoon te weken. Je onderdompelen in water is goed om fysieke stress los te laten. Doe je daarbij nog geurende oliën in je badwater dan helpt dat het relaxatie-effect nog meer. Wil jij helemaal goed slapen na je bad? Verschoon je bed dan bij voorbaat.

11. Zet muziek op

(Oorverdovende) stilte is niet altijd relaxerend. Een luide tv ook niet. Ga daarom op zoek naar muziek die bij je past of waar jij op dat moment nood aan hebt. Misschien werkt klassieke muziek voor jou, ga je meer voor soundscapes, of ben je inspiratieloos en zoek je een afspeellijst op YouTube. Zoek wat werkt voor jou.

12. Doe iets dat je gelukkig maakt

Ontspannen is persoonlijk, misschien is een bad of rustgevende muziek niets voor jou. Als je liever uitgaat, een film kijkt, of langsgaat bij een vriend, doe dat dan. Zoek dingen en mensen op die je gelukkig maken, energie geven, en je positief beïnvloeden.

13. Kies een relaxerende geur

Geuren beïnvloeden ons sterk. Kies daarom voor ontspannende aroma’s in je huis door middel van bloemen of (natuurlijke!!) etherische olie in een diffuser. Of sprenkel lavendelolie op de onderzijde van je kussen. Als dat een deel van je slaapritueel is dan zullen je hersenen dat er ook mee associëren en gemakkelijker tot rust komen.

14. Vermijd licht

Licht verstoort je slaappatroon. Wij maken melatonine aan als het donker begint te worden en als het weer licht begint te worden, stijgt je adrenalineniveau weer. Maak jij je klaar om naar bed te gaan? Begin met de lichten te dimmen of uit te doen. Stop ook op tijd met tv kijken of staren naar je laptop. Het blauwe licht van je laptop en smartphone is slecht voor je hersenen als je wil gaan slapen. Kruip je in bed, zorg dan dat je slaapkamer donker is (licht uit en gordijnen dicht). Zo word je niet afgeleid.

15. Hou je routine vol

Heb je een routine gevonden die voor jou werkt? Hou deze dan vol. Consistentie is een belangrijke factor bij een goede (slaap)routine. Wil je dat deze optimaal blijft werken dan moet je dus doorzetten. Zo wennen je hersenen aan je ritueel.

Als dat gebeurd is, kan je je vermoeiende dag achter je laten, relaxen, en daadwerkelijk een goede nachtrust hebben. Welterusten alvast.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Stress maakt meer kapot dan je lief is

Die dagen hè, dat de stress je de oren uit lijkt te komen. Je kunt immers stress om álles hebben; je werk, je kinderen, je ouders, de medeweggebruikers, een abonnement wat niet levert, een storing van internet, televisie, anything. Je weet wel waar je zelf niets aan kunt doen, maar die toch erg lastig zijn in de praktijk. Stressen, je doet het met een beetje pech de hele dag.

En wat schiet je ermee op? Stress is -als je het goed bekijkt- de boosdoener voor al onze hedendaagse en vroegere problemen. Iedereen heeft het en we vinden het maar lastig er vanaf te komen. De één heeft er iets meer last van dan de ander en sommigen van ons hebben het ‘onder controle’. Hoe dan ook is stress is een regelrechte sluipmoordenaar. Voor je hele systeem, inclusief je hormonen!

Wat schuilt hier eigenlijk achter? Waarom is stress eigenlijk zo’n groot probleem voor onze hormonen? En waarom kan dit zelfs betekenen dat je bijvoorbeeld minder of onvruchtbaar wordt, overgewicht krijgt, last van acné en ga zo nog maar even door. De antwoorden vind je in dit artikel, mét tips om ervan af te komen.

Wat stress met je hormoonsysteem doet

Stress is een heel belangrijke aanjager voor wat evolutionair onze redding was in veel gevallen. Je zenuwstelsel signaleert ‘stress’ op veel niveau’s; al je zintuigen kunnen het detecteren (reuk, geur, smaak, etc.) en als een reactie daarop stelt je lichaam een heel systeem in het werk waardoor je weg kon van die stress; bijvoorbeeld als je een gevaarlijk beest ziet – je gaat rennen- of je verbergen, of als je brandlucht ruikt – je zorgt dat je alles in het werk stelt dat je niet verbrandt-, of als je proeft dat iets wat je van plan bent te gaan doorslikken, eigenlijk heel erg bedorven is – je spuugt het uit-. Allemaal acute acties die je onder invloed van een acuut stijgend cortisol niveau (stresshormoon) net een beetje beter en sneller uitvoert. Als het gevaar geweken is, cortisolniveau in je lichaam weer. Heel handig! Zeker om te overleven 😉

De gevolgen van stress

Maarrrr… Om acuut energie te kunnen leveren, legt je hoge cortisolniveau ook je andere systemen plat. Denk dan aan spijsvertering, aanmaak van je sekshormonen of insuline en zo platleggen.

In onze verre geschiedenis -evolutie- is gebleken dat overleven belangrijker is dan groei en voortplanten. We leven nu niet meer in de oertijd waarin we voor beesten moeten vluchten en een relatief laag cortisolniveau zou daar goed bij passen. Een logisch gevolg zijn. Helaas ervaren we ondanks het gebrek aan overlevingsgevaar zoveel en langdurig stress dat bij bij velen van ons het cortisolniveau niet meer daalt, maar constant ‘hoog’ blijft. Ik hoef je niet te vertellen dat dit voor problemen in de balans zorgt; éventjes hoog tot het gevaar geweken is, en daarna weer dalen, is waar wij op ingericht zijn.

Door onszelf continue te omringen door stressoren die voor constante paraatheid zorgen (telefoons, altijd aan staan, weinig ontspanning, overwerken, etc.) vreet cortisol continue energie uit onze andere systemen. Hierdoor krijgen we last van onvruchtbaarheid, hoge bloedsuiker, overgewicht, acne, vermoeidheid, en-zo-voorts. Begin je een patroon te ontdekken? En zie je een link tussen ‘oorzaak’ en ‘gevolg’?

Alleen jij kunt jezelf ontstressen

Kijk, als je het eenvoudig uitgelegd krijgt, is het systeem eigenlijk retesimpel. Het is dan ook niet verrassend dat het net zo simpel op te lossen is. En natuurlijk weet ik dat alle verandering moeilijk is. In het begin. Maar er zijn echt wel tips die je hierbij kunnen helpen. Ik geef je er vandaag alvast zeven:

  1. Ga voeden, niet vullen. Je lichaam heeft veel stress als het voedsel moet verwerken die niet voor een mensenlichaam bestemd is. Gebruik die stress dan liever voor het verteren van gezonde en verse voedingsmiddelen. Dan heb je er nog wat aan.
  2. Matig met alcohol. Sjam het lijkt zo ontspannend, het is toch écht gif voor je lijf (en daarmee een enorme bron van stress).
  3. Maak voor jezelf rustmomenten! Zet je laptop, tv en telefoon een uur voordat je gaat slapen uit.
  4. Zet een tijdschakelaar aan je wifiontvanger; ik heb de mijne ingesteld zodat ik er niet elke dag aan hief te denken dat ik de wifi uitschakel. De straling van je (online) apparaten zorgen er ook voor dat je ‘s nachts niet meer kwalitatief goed uitrust. Heb je moeite met kwalitatief goed slapen? Dan heb ik hier nog een paar tips voor je.
  5. Mediteer. Het is niet voor niets dat ik tijdens een ontspannende manuele lymfedrainagebehandeling ook meditatieve muziek afspeel en soms ook de beleving versterk door fijne etherische olie in de diffuser. Rust will save us all!
  6. Stop eens even met al dat rennen en jagen; ga lekker buiten wandelen. Ik vind het fijn om wandelen en mediteren te combineren en ik ontstress geweldig als ik een metronoom (app) aanzet. Alleen maar monotoom tik-tik-tik-tik en per tik zet ik een stap… En omdat ik me dat éne uurtje liever niet laat afleiden; zet ik de telefoon op viegtuigstand.
  7. Zoek gezelschap van mensen die je energie géven!

Tot slot

Doe alles wat je doet, zo goed mogelijk en bouw daarna een blok relaxen in! Zó zorg je ook goed voor jezelf

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Vitamine K2

Hoewel alle vitamines erg belangrijk zijn voor uiteenlopende functies van het lichaam, wijd ik dit blog toch nog even aan een vaak vergeten vitamine: Vitamine K2. Over de hele groep vitamine K, was tot voor kort nog vrij weinig bekend. Vitamine K werd in het verleden eigenlijk alleen maar in verband gebracht met bloedstolling en trombose. Maar door intensief onderzoek komen er steeds meer bewijzen dat de vitamine K2 veel meer belangrijke functies heeft in het lichaam.

De voordelen van vitamine K2

Recente wetenschappelijke onderzoeken bieden verrassende resultaten wat Vitamine K2 betreft:

Bloedstolling

Sinds de ontdekking van vitamine K de bekendste werking. Het reguleren van bloedstolling, belangrijk is bij een verwonding het bloeden te stoppen. Gebeurt dit te traag, dan verlies je teveel bloed. Gebeurt dit te snel, dan krijg je last van bloedstolsels in je aderen. Vitamine K zorgt er dus voor dat dit niet te snel gaat, maar ook zeker niet te langzaam. Vitamine K is niet de enige stof die hier verantwoordelijk voor is, maar vervult wel een sleutelfunctie in dit proces.

Voor moeder én kind

Tijdens de zwangerschap, en vooral vlak voor de bevalling, verandert veel in het moederlichaam. Eén daarvan is zorgen voor een minimaal bloedverlies tijdens de bevalling. Een verhoogde activiteit van bloedstollingselementen dus. Maar dit houdt ook een risico in: Met veel actieve bloedstollingscomponenten bestaat er ook een verhoogd gevaar voor trombose. Vitamine K helpt om dit wankele evenwicht, zeker tijdens de zwangerschap, te reguleren.

Ook is vitamine K belangrijk voor het pas geboren kind. Dit is mede door het feit dat Vitamine K niet doorgegeven kan worden via de navelstreng. Pasgeboren baby’s krijgen in de eerste maanden daarom vaak vitamine K om (hersen)bloedingen te voorkomen.

Gezonde groei van de botten

Vitamine K, en speciaal vitamine K2 (menaquinone-7), zijn belangrijk voor opgroeiende kinderen vanwege de ontwikkeling van de botten. Vitamine K2 zorgt hiervoor op een indirecte manier, want voor de botaanmaak is het noodzakelijk dat de calcium zich gaat binden met Osteocalcine (een calciumbinenden eiwit). En alleen vitamine K2 kan deze verbinding realiseren. Uit een onderzoek van het UMC in Utrecht is gebleken dat een structurele inname van 45 mcg vitamine K2 een hele belangrijke bijdrage levert in de botontwikkeling. Niet alleen voor kinderen in de groei, maar ook voor volwassenen.

Osteoporose

Botontkalking, zoals osteoperose ook genoemd wordt, is een aandoening die meer en meer voorkomt, vooral op latere leeftijd. Weinig mensen (ook artsen) weten dat je dit kunt vermijden, of in ieder geval kunt uitstellen. Daar moet je dan wel op jongere leeftijd mee beginnen. Dit is niet altijd gemakkelijk. Natuurlijke preventie van osteoporose is goeddeels gebaseerd op een gezonde en uitgebalanceerde voeding (voldoende groente en fruit). Alleen heeft groente en fruit niet meer de voedingswaarde die het ooit had. Dit komt door een verarming van de bodem, nieuwe teelt-technieken en in sommige gevallen de bestraling van het voedsel. Hier wijd ik nog eens een ander blog aan.

Goed, van jongs af aan zorgen voor sterke botten door voldoende aanwas van nieuw botweefsel. Daarvoor is calcium van groot belang, dus eet en drink je je melkproducten of je slikt extre vitamine D3. Alleen heb je vitamine K2 daar bij nodig om te zorgen dat het calcium op de juiste plekken in het lichaam aankomt, en dat het calcium zich kan gaan binden met de Osteocalcine.

Flexibele hart- en bloedvaten

Vitamine K2 heeft ook een indirect voordeel. Sommige mensen krijgen genoeg, of misschien zelfs door medicatie (bijvoorbeeld cheolecalciferol) wel teveel, calcium binnen, zonder dat ze de voedingsstoffen gebruiken die zorgen voor de daadwerkelijke verwerking van calcium. Het teveel aan calcium zorgt voor problemen; zoals bijvoorbeeld nierstenen of vaatstijfheid (atheriosclerose). Vernauwing en verharding van de bloedvaten is de oorzaak van veel hart- en vaatziektes.

Uit een recent onderzoek is niet alleen gebleken dat voldoende vitamine K2 zorgt voor een juiste verwerking en transport van het calcium, wég uit de (slag)aderen, maar vitamine K2 zorgt ook voor het schoonmaken van de bloedvaten. Vitamine K2 voorkomt niet alleen afzetting van calcium in de bloedvaten, maar draait het ook terug. Een hele proces wat na een paar weken al merkbaar en meetbaar is. Dit laatste is een recente ontdekking, en moet nog verder onderzocht worden. Maar deze eerste resultaten zijn beslist hoopgevend.

Prostaatkanker

Eén van de meest recente resultaten uit medisch onderzoek is een hele opmerkelijke: Voldoende vitamine K2 verlaagt de kans op prostaatkanker met maar liefst 35%. Ook herstelt itamine K2 het beschadigde DNA in de mitochondriën, een preventie voor allerlei soorten kanker. Ook deze resultaten zijn van recente onderzoeken en moeten allemaal nog een keer gecheckt worden voordat de medische wetenschap dit inderdaad voor waar aanneemt. Maar ook deze resultaten zijn zeer hoopgevend.

Zijn er nadelen en/of bijwerkingen?

Vooralsnog zijn er geen bijwerkingen van een overdosis vitamine K2 bekend. Dat wil niet zeggen dat er geen bijwerkingen zijn. De meeste onderzoeken naar de werking van vitamine K2 zijn erg recent, en daarmee zijn ook de bijwerkingen en eventuele nadelen nog niet voldoende onderzocht. Door sommige wetenschappers wordt wel aangenomen dat een overdosis vitamine K2, in combinatie met een antistollingsmiddel zoals een eenvoudige aspirine, geen verstandige keuze is. Maar een normale dosis vitamine K2 van 45 mcg (= 1 capsule) zal geen probleem geven.

Voor de duidelijkheid: mensen die een overmatige bloedstolling hebben en die een overdosis vitamine K2 nemen, hebben wel een verhoogde kans op trombose.

Vitamine K2 in ons voedsel

Helaas is de hoeveelheid van vitamine K2 in ons dagelijks voedsel niet voldoende. Natuurlijk zijn er voedingswaren waar vitamine K2 in zit, maar dat zijn exotische gerechten of gerechten die beslist niet op ieders dagelijks menu staat. En ook al zou je dit dagelijks eten, dan is het nog niet voldoende.

Van onderstaand lijstje van voedingsmiddelen met een relatief hoge waarde vitamine K2, is Natto (Traditioneel Japanse maaltijd, gemaakt van gefermenteerde sojabonen) de onbetwiste winnaar. Het is met name het fermentatieproces wat verantwoordelijk is voor de relatief hoge concentratie vitamine K2.

  • Natto
  • Harde kaassoorten
  • Zachte kaassoorten
  • Eigeel
  • Boter
  • Kippenlevertjes
  • Salami
  • Kippenborst
  • Orgaanvlees

Vitamine K2 als voedingssupplement?

Vitamine K2 is dus een belangrijke voedingsstof maar niet meer voldoende aanwezig in onze natuurlijke voeding. Gelukkig is het wel in supplementvorm. Een algemeen advies is voor een volwassene om dagelijks 75mcg vitamine K2 te nemen (kinderen 35mcg). Omdat veel mensen vooralsnog teveel calcium in hun bloed/lichaam hebben, wat zijn weg nog moet vinden naar botweefsel, is het verstandig éérst te laten meten wat de behoefte is. Mijn ervaring is dat veel van mijn cliënten behoefte hebben aan 200mcg of meer, voordat hun vaatstijfheid weer binnen de wenselijke normen komt.

Ik kan je helpen met vaatstijfheid en bloedtesten om te zien of -en hoeveel- behoefte je hebt aan een vitamine K2 supplement. Neem daarvoor contact met me op.

Tot slot

Hoewel de resultaten van alle onderzoeken naar vitamine K2 erg hoopgevend zijn, moet er nog veel onderzoek verricht worden om alles te bevestigen. In met name Japanse studies zijn zonder nadelige bijwerkingen hoge doseringen per dag gebruikt. Als je medicatie (met name antistollingsmedicatie) gebruikt, doe je er goed aan vitamine K2 uitsluitend in overleg met je arts te gebruiken.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Oerslank Stappenplan

Als orthomoleculair Voedingscoach, kan ik niet anders starten dan met inzicht in je voedingsgewoontes. Pas als ik weet hoe je leeft en wat je klachten zijn, kan ik je verder helpen naar (kleine) aanpassingen in je leefstijl.

Mijn docent, Yvonne van Stigt, heeft hiervoor een fijn stappenplan ontwikkeld.

Het Oerslank stappenplan

Overgewicht en andere chronische aandoeningen kennen een groot aantal oorzaken. In het stappenplan van Oerslank begin je met het veranderen van de drie belangrijkste factoren die je lichamelijke situatie beïnvloeden.

  1. Voeding
  2. Beweging
  3. Stress of onverwerkte emotionele zaken.

Om een gezond gewicht te bereiken, zul je een aantal zaken zelf moeten uitproberen. De oorzaak van je overgemak bepaalt uiteindelijk bij welk van de drie belangrijkste onderdelen je begint. Wanneer je je voedings- en je bewegingspatroon tegelijk verandert, is de kans van slagen het grootst.

Lukt dit je niet, doe het dan stap voor stap zoals het beschreven staat in dit stappenplan. Voor de één is het makkelijker om de voeding aan te pakken, de ander start liever met bewegen. Doe wat jij het prettigste vindt. Het maakt niet uit waar je begint, als je maar begint.

Vind je dat moeilijk, of houd je het niet vol? Er is hulp voorhanden in de vorm van coaching op het gebied van voeding, beweging of stressregulatie. De adressen van deze gecertificeerde coaches vind je op deze website.

Wil je gezonder leven? Gooi dan nu het roer om!

Ontdek dan jouw handleiding! Iedereen is immers anders en er bestaat geen one-size-fits-all oplossing. Al willen de commerciële dieetgoeroes je dat graag laten geloven. Jij bent niet persé ‘schuldig’ aan je overgewicht of aan je chronische aandoening. Er is vaak wél wat aan te doen!

Je kunt heel veel zelf. Start dan met zowel een dagboek waarin je je huidige voedingsgewoontes bijhoudt; wat eet en drink je op welk tijdstip op de dag en hoe voel jij je? Vergeet dan ook niet de supplementen en medicijnen daarbij te noteren.

Het Oerslankconcept geeft maatwerk en ik kan je daarbij helpen

De bijbehorende Oergezonde boeken!

En zoek je nog meer koolhydraatarme inspiratie?

Ga dan hier eens neuzen!!

Wanneer verder zoeken nodig is

Als de bovenstaande adviezen je niet geholpen hebben hoef je niet te wanhopen. Ondanks dat dit stappenplan bij 90% van de mensen effectief is, werkt het bij een aantal  niet. Je bent echt niet de enige bij wie het niet werkt, bij zeker 10% van de mensen is er meer aan de hand. En dan moet je op zoek naar gespecialiseerde hulp om alsnog van je gezondheidsklachten af te komen.

Coaches en behandelaars

Je kunt starten bij een coach, of personal trainer als je het moeilijk vindt om de voeding of het bewegingspatroon te veranderen. Als het je wel lukt om je leven te veranderen, en je evengoed niets afvalt is het verstandig om hulp te zoeken bij een gespecialiseerde behandelaar. Je kunt daarvoor bij mij terecht, óf bij één van mijn collega’s: adressen vind je op deze website.

Werkboek

Vind je het lastig bij te houden wat je eet, wanneer je dat eet en wat er nog meer belangrijk bij is? Geef dan even een seintje, ik heb een handig werkboek voor je waarmee je nog meer inzicht krijgt in jouw persoonlijke handleiding.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Schildklier

Bouw van de schildklier

Je schildklier (thyroïde) bevindt zich laag in de hals, tegen de luchtpijp aan. Achter de schildklier liggen de bijschildklieren. Het ligt als een soort schild om je luchtpijp heen, onder je strottenhoofd. Je schildklier bestaat uit twee zogenaamde kwabben. De kwabben zijn opgebouwd uit blaasjes en zijn verbonden door weefseleilandjes. Tussen de blaasjes liggen cellen. Je schildklier wordt door vier slagaders voorzien van bloed en is daarmee het meest doorbloede orgaan in je lichaam.

De schildklier heeft jodium nodig om goed te kunnen werken. Sommige cellen van de schildklier kunnen jodium opnemen. Jodium is een stof die in het eten zit, bijvoorbeeld in zeevis, algen, eieren, gejodeerd zout en zuivel.

Wat doet de schildklier?

De schildklier maakt twee soorten hormonen: de schildklierhormonen en calcitonine. Allebei de soorten hormonen worden door verschillende soorten cellen in de schildklier gemaakt.
Hormonen zijn belangrijke stoffen in het lichaam en beïnvloeden de werking van organen in het lichaam. De schildklier geeft de hormonen af aan het bloed en via het bloed komen de hormonen overal in het lichaam.

Schildklierhormonen

De schildklier staat onder controle van de hypofyse (een klier die o.a. schildklierstimulerend hormoon (TSH) afgeeft) en de hypothalamus (een gebiedje in je hersenen dat invloed uitoefent op de hypofyse).

Onder invloed van dit TSH-hormoon produceert de schildklier ‘schildklierhormoon‘. Hiervoor heeft de schildklier jodium en aminozuren (bouwstenen van eiwitten) nodig. Het schildklierhormoon wordt aan het bloed afgegeven.

Met schildklierhormoon wordt niet één hormoon maar eigenlijk twee hormonen bedoeld: thyroxine (afgekort tot T4) en tri-jodothyronine (afgekort als T3). De schildklier maakt ongeveer vier keer zoveel T4 als T3. Het lichaam kan zelf T3 maken van T4.

Functie van de schildklier

De schildklier is betrokken bij verschillende processen. De hormonen die in je schildklier gemaakt worden zijn onder andere belangrijk  voor:

  • Je geestelijk welzijn.
  • Het reguleren van je hartslag en bloeddruk.
  • Je groei.
  • Het beschikbaar maken van opgeslagen energie.
  • Verbranding van het teveel aan vetten.

Problemen met de schildklier

Je schildklier kan te langzaam of juist te snel werken. Je spreekt dan van een hypothyreoïdie of een hyperthyreoïdie. Deze schildklierproblemen kunnen ontstaan bij verschillende ziekten aan de schildklier, te weten de ziekte van Hashimoto, de ziekte van Graves of struma. Schildklierproblemen kunnen ook ontstaan door te veel of te weinig aansturing vanuit de hypofyse.

Er kan ook een kwaadaardig gezwel ontstaan in de schildklier. Dan spreek je van schildklierkanker.

Schildklierproblemen voor of tijdens zwangerschap

Zowel bij een te snelle als bij een te trage schildklierwerking is het verstandig de waarden van de schildklierhormonen vóór de zwangerschap zo veel mogelijk binnen de normale grenzen te houden vanwege de mogelijke effecten voor moeder en kind.

Ook op gebied van schildklierproblemen is orthomoleculair meer dan genoeg aan te pakken.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.

Havermout in plaats van brood

Is het brood te duur geworden? Tijd om good old écht gezond ontbijt weer in herinnering te brengen

Gezond eten is belangrijk, maar wat is nu werkelijk gezond en waar heeft je lichaam echt profijt van? Van haver (dat we meestal eten als havermout) is in ieder geval bekend dat het niet alleen lekker, maar ook voedzaam en gezond is. Behalve dat het een glutenvrije soort volkoren is, is het ook een bron van belangrijke vitaminen, mineralen, vezels en antioxidanten.

Recente studies hebben aangetoond dat haver en havermout veel voordelen voor de gezondheid hebben. Zo helpt het bij het verlagen van de bloedsuikerspiegel en vermindert het risico op hart- en vaataandoeningen.

Wat is haver en havermout?

Haver is een graansoort die al sinds 7.000 voor Christus wordt geteeld. Havermout (gedroogde, gepelde en geknipte haver) is stug van structuur, waardoor het lang duurt om het te koken. Om deze reden geven de meeste mensen de voorkeur aan gerold, geplet of geslepen haver. Zo koop je havermout vaak ook in de winkel.

Haver wordt meestal bij het ontbijt gegeten in de vorm van havermout, door het te koken met water of melk. Een bakje havermoutpap in de morgen doet wonderen. Om je een duidelijk beeld te geven, zetten we de negen belangrijkste gezondheidsvoordelen op een rij.

Bijzonder voedzaam

Haver heeft een evenwichtige samenstelling waardoor het bijzonder voedzaam is. Het is een bron van koolhydraten en vezels, waaronder de krachtige beta-glucaan van vezels. Havermout bevat ook meer eiwitten en vet dan de meeste granen. Naast de koolhydraten bevat de graansoort ook veel belangrijke vitaminen, mineralen en antioxidanten. Een half kopje (78 gram) droge haver bevat:

Mangaan: 191% DAH
Fosfor: 41% DAH
Magnesium: 34% DAH
Koper: 24% DAH
IJzer: 20% DAH
Zink: 20% van de RDI
Foliumzuur: 11% DAH
Vitamine B1 (thiamine): 39% DAH
Vitamine B5 (pantotheenzuur): 10% DAH
In totaal bevat haver 51 gram koolhydraten, 13 gram eiwitten, 5 gram vet, 8 gram vezels en slechts 303 calorieën. Dit betekent dat haver een van de meest voedzame voedingsmiddelen is die je kunt eten.

Haver is rijk aan antioxidanten

Hele haver bevat veel antioxidanten en nuttige plantaardige stoffen, polyfenolen genaamd. Het meest opvallende is een unieke groep antioxidanten, avenanthramides genaamd, die vrijwel uitsluitend in haver voorkomt.

Avenanthramides kunnen helpen om de bloeddruk te verlagen door de productie van stikstofmonoxide te verhogen. Deze groep gasmoleculen zorgt ervoor dat de bloedvaten zich verwijden, met een betere doorbloeding als gevolg. Daarnaast heeft het een ontstekingsremmende werking. Ook ferulazuur wordt in haver aangetroffen. Dit is een ander type antioxidant.

Beta-glucaan

Haver en havermout bevatten grote hoeveelheden beta-glucaan. Beta-glucaan lost gedeeltelijk op in water en vormt een dikke, geleiachtige oplossing in de darm. Door de vele positieve functies van beta-glucaan is het in feite onmisbaar voor het lichaam.

  • Verlaagt LDL-cholesterolgehalte
  • Verlaagt bloedsuikergehalte en insulinerespons
  • Verhoogt gevoel van volheid
  • Verhoogde groei van goede bacteriën in het spijsverteringskanaal

Hart- en vaatzaandoeningen zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer 1. Een belangrijke risicofactor daarbij is een (te) hoog cholesterolgehalte in het bloed. Uit studies is naar voren gekomen dat beta-glucaan in haver en havermout effectief is om zowel het totale als het LDL-cholesterolgehalte te verlagen.

Beta-glucaan kan daarnaast ook de uitscheiding van cholesterolrijke gal verhogen, waardoor het cholesterol in het bloed wordt verlaagd. Uit een andere studie komt het beeld naar voren dat de antioxidanten in haver, in combinatie met vitamine C, LDL-oxidatie kan voorkomen.

Goed voor je bloedsuikerspiegel

Naast hart- en vaatziekten is diabetes, met name diabetes type 2, een veel voorkomende ziekte. Door de beperkte gevoeligheid van het lichaam voor insuline wordt de suikerwaarde in het bloed niet voldoende naar beneden bijgesteld waardoor lichamelijke klachten kunnen ontstaan. Havermout kan helpen de bloedsuikerspiegel te verlagen, vooral bij mensen met overgewicht of type 2-diabetes. Het kan ook de insulinegevoeligheid verbeteren.

Deze effecten worden voornamelijk toegeschreven aan het vermogen van beta-glucaan om een ​​dikke gel te vormen die het leegmaken van de maag en de opname van glucose in het bloed vertraagt.

Havermout zorgt voor een vol gevoel en is effectief als je wil afvallen

Havermout is behalve lekker als ontbijt ook in staat je snel een vol gevoel te geven. Het eten van havermout past daarom prima in een dieet, gericht op afvallen, doordat het de hoeveelheid ingenomen calorieën beperkt. Havermout bevat langzame koolhydraten, waardoor de energie gelijkmatig in het lichaam opgenomen wordt en je energielevel constant blijft.

Beta-glucaan kan ook de afgifte van peptide bevorderen. Dit is een hormoon dat in de darm wordt geproduceerd tijdens het verteren van de voeding. Dit verzadigingshormoon heeft de eigenschap dat het de calorie-inname beperkt, waardoor het risico op diabetes aanmerkelijk lager wordt.

Goed voor de huid

Het is geen toeval dat haver in tal van huidverzorgingsproducten wordt gebruikt. Producten vermelden fijngemalen haver op het etiket vaak als ‘colloïdale havermout’. Huidverzorgingsproducten met op haver gebaseerde ingrediënten kunnen bijvoorbeeld symptomen van eczeem verminderen. De effecten op de huid zijn overigens beperkt tot de situaties waarin een crème met haverbestanddelen op de huid wordt aangebracht.

Let wel: het consumeren van haver heeft een verwaarloosbaar effect op de conditie van de huid.

Vermindert risico op kinderastma

Astma is, zeker in de westerse landen, een van de meest voorkomende chronische ziektes bij kinderen. Hoewel niet alle kinderen dezelfde symptomen hebben, ervaren veel mensen dezelfde symptomen zoals herhaaldelijk hoesten, een piepende ademhaling en kortademigheid. Onderzoekers geloven dat een vroege introductie van vast voedsel het risico op het ontwikkelen van astma en andere allergische aandoeningen kan verhogen. Studies suggereren echter dat dit niet voor alle voedingsmiddelen geldt. Een vroege introductie van havermout kan preventief werken.

Last but certainly not least; goed voor de stoelgang!

Goed voor de stoelgang

Veel gezondheidsklachten zijn gerelateerd aan de leeftijd en het zijn daarom vaak ouderen die meer gezondheidsklachten hebben. Een van de meest voorkomende klachten is obstipatie ofwel een onregelmatige stoelgang. Uiteraard is het eenvoudig om de symptomen te bestrijden met laxeermiddelen, maar dit neemt vaak niet de oorzaak weg. Het gebruik van laxeermiddelen kan daarnaast vervelende bijwerkingen hebben. Zo is er vaak sprake van overmatig gewichtsverlies en kunnen aanhoudende problemen leiden tot een sociaal isolement met een daaraan gekoppelde achteruitgang in de kwaliteit van leven.

Studies tonen aan dat de zemelen in haver, de vezelrijke buitenste laag van het graan, kunnen helpen bij het verlichten van constipatie bij ouderen. Onderzoek toont aan dat zemelen het welzijn verbetert van oudere patiënten. In totaal aten dertig ouderen gedurende 12 weken lang een zemelrijke soep of een dessert met zemelen. Zo’n 59% van de onderzochte ouderen kon na de periode van 3 maanden stoppen met het gebruik van laxeermiddelen, terwijl het gebruik van laxeermiddelen in de controlegroep met 8% toenam.

Wil je meer voeding- en leefstijladvies? Meld je hieronder dan aan voor mijn zondagochtend-inspiratiemail.

voeding happy healthcare
marielle van tienen happy healthcare

Marielle van Tienen

Specialist Vrouwen- en Borstgezondheid, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf bij Happy Healthcare

Biedt Manuele Lymfedrainagetherapie, Thermografie en (leefstijl)advies om je (borst)gezondheid te optimaliseren en biedt hulp bij hormoon- en voedingsproblemen.