Spring naar inhoud

Wat is lymfeoedeem

Naast het bloedvatstelsel heeft het lichaam nog een vaatstelsel; het lymfstelsel. Veel mensen weten niet waar het lymfestelsel voor dient. Het zal je verbazen als je merkt hoe belangrijk dit systeem voor je gezondheid is.

Het lymfesysteem kun je zien als de 'afvalstoffendienst' van je lichaam. Je kunt je voorstellen dat als de de afvalstoffen uit de lichaamscellen niet effectief worden verwijderd, er ook minder ruimte is om voedingsstoffen binnen te laten. Duurt deze situatie te lang, dan wordt je lichaam ziek. En jij ook.

bloedstelsel lymfestelsel happy healthcare

Door het lymfstelsel stroomt lymfevocht. Dit bevat lymfplasma, lymfocyten, eiwitten en andere afvalstoffen die niet door de bloedbaan kunnen vervoerd worden, zonder dat je er ziek van wordt. Dit afvoersysteem begint als het ware ‘blind’ in een soort 'haarvaatjes' in de weefsels, net onder de opperhuid. Hier start 80% van de lymfbanen. Vanaf daar vormen zich steeds grotere lymfebanen die via de lymfeklierstations (grotere groepen lymfeknopen in de hals, lies, oksel en buik) waar het afval wordt afgebroken, uitmonden achter de sleutelbeenderen waar de gezuiverde lymfe in de bloedbaan wordt opgenomen.

Door het lymfstelsel stroomt lymfevocht, ook wel weefselvocht genoemd. Het lymfevocht bevat lymfplasma, lymfocyten, eiwitten en andere afvalstoffen die niet door de bloedbaan kunnen en/of mogen vervoerd worden. Hier zou je ziek van worden. Dit afvoersysteem begint als het ware ‘blind’ in een soort 'haarvaatjes' in de weefsels, net onder de opperhuid. Hier bevindt zich 80% van de lymfbanen. Vanaf daar worden steeds grotere lymfebanen gevormd die via de lymfeklierstations (grotere groepen lymfeknopen in de hals, lies, oksel en buik) waar het afval wordt afgebroken, uitmonden achter de sleutelbeenderen waar de gezuiverde lymfe in de bloedbaan wordt opgenomen.

Oedeem

Als er meer lymfe wordt aangevoerd dan afgevoerd, ontstaat er lymfoedeem. Dit kan een systemische (door het hele lichaam) of een lokale situatie zijn. Lymfoedeem is niet altijd duidelijk waarneembaar. Soms kan een relatief kleine vochtophoping ook klachten geven.

Hoe herken je oedeem?

Als een vochtophoping in een deel van het lichaam ontstaat, uit zich dat in een gevoel van zwaarte, spanning of stuwing van de huid, een pijnlijk of tintelend gevoel en toename van de omvang van het lichaamsdeel. Je ondervindt hier bij je dagelijkse activiteiten, hinder van.

Welke soorten oedeem zijn er?

Dynamisch oedeem

Het lymfstelsel werkt goed maar het aanbod van lymfe is verhoogd door bijvoorbeeld een niet goed werkend hart of nieren.

Lymfostatisch oedeem

bloedstelsel lymfestelsel happy healthcare pitting oedeem

Het lymfesysteem werkt niet goed door een tijdelijke overbelasting zoals het dikker worden van voeten en enkels na een warme dag. Er kan een kuiltje in gedrukt worden (‘pitting oedeem’). Na een goede nachtrust zijn de voeten weer slank. Of je hebt te maken met primair oedeem (de lymfebanen zijn in aanleg verkeerd, te weinig of te wijd) of een secundair oedeem (een beschadiging van lymfebanen door invloeden van buitenaf (operatie, bestraling of trauma). Ook het verwijderen van de lymfklieren en uitzaaiingen bij kanker en littekens kunnen een blokkade vormen.
In primair en secundair oedeem is moeilijker een kuiltje in te drukken en het vocht verdwijnt nauwelijks na een nachtje slapen.

Lipoedeem

Dit is een chronische aandoening van het vetweefsel die vrijwel uitsluitend voorkomend bij vrouwen. Hierbij is een ongelijkmatige vetverdeling over het lichaam. Meestal alleen in het onderlichaam, soms ook bij de armen. Bijkomende klachten zijn: vermoeidheid, pijn bij aanraking van de huid en snelle overbelasting. Soms gaat het gepaard met lymfoedeem.

Veneus oedeem

Komt voor bij een chronische veneuze insufficiëntie van de aderen (insufficiënt = verzwakt, niet toereikend), zoals trombose en spataderen.

Inactiviteitsoedeem

Bij aandoeningen waarbij een lichaam zich niet goed of bijna helemaal niet meer kan bewegen, is door een verminderde transportcapaciteit de afvoercapaciteit verminderd. Het lymfestelsel kent geen pomp en beweegt bij de gratie van spier en gewrichtsbeweging. Het effect van de zwaartekracht is sterker dan de pompkracht van de beweging van het lichaam. Er is kans op ulcera (open wonden). Dit zie je vooral bij MS en een dwarslaesie.

Wat kun je doen bij een arm-oedeem?

Vrouwen bij wie na een operatie voor borstkanker lymfklieren uit de oksel verwijderd zijn, of die een bestraling van de oksel hebben ondergaan, hebben een grotere kans op het ontstaan van lymfoedeem. Dit kan ook nog jaren na de operatie ontstaan.

Belangrijke adviezen:

  • Leg je arm of hand hoger, als je ligt of zit.
  • Draag geen knellende (onder)kleding. Vermijd druk op de arm en schouder door een goed passende beha te dragen met brede schouderbanden en een elastische onderrand.
  • Meet geen bloeddruk, laat geen bloed afnemen of laat geen infuus aanleggen in de arm van de aangedane zijde.
  • Probeer wondjes te vermijden. Ontsmet eventuele wondjes met Sterilon of Betadine.
  • Zorg voor schone nagels en handen, vet de huid in om kloofjes te voorkomen en krab insectenbeten en puistjes niet open.
  • Draag voor vuil (ook huishoudelijk) werk en tuinieren handschoenen.
  • Vermijd zwaar tillen en intensief sporten en verdeel lichamelijk werk zoveel mogelijk over de dag. Zoek evenwicht tussen belasting en belastbaarheid.
  • Bewegen en licht sporten is goed maar mag niet leiden tot zwelling, pijn of vermoeidheid van de arm en hand.
  • Vermijd extreme warmte (sauna, langdurig zonnebaden) en koude.
  • Gebruik geen kruiken of warme pakkingen op uw arm of schouder.
  • Gebruik bij het ontharen een crème (geen mesje).
  • Tijdens vliegreizen is de kans op oedeem groter vanwege het drukverschil. Neem tijdens de reis wat beweging en doe wat oefeningen.
  • Neem bij kneuzingen, verstuikingen en ontstekingen contact op met uw huisarts.

Wat kun je doen bij een been-oedeem?

Zijn lymfklieren in de lies of buik operatief verwijderd is in dit gebied bestraald, dan kan lymfoedeem in de benen ontstaan. Het kan echter ook voorkomen door een trombose, chronische spataderen of een infectie zoals wondroos. Wondroos ontstaat vaak bij lymfoedeempatiënten en voorkom je liever, omdat dit het risico op verergering van het oedeem vergroot. Lymfevaten kunnen door ontsteking beschadigen, waardoor het bestaande oedeem -of de kans op oedeem- vergroot. Ieder wondje is een porte d'entrée (ingang) voor bacteriën en moet dus zoveel mogelijk voorkomen worden.

Primair oedeem

Oedeem is soms aangeboren als minder lymfbanen dan noodzakelijk aanwezig zijn, waardoor in de loop van het leven zwelling kan ontstaan. Een ontsteking, overgewicht, zwangerschap of zware belasting kunnen dit uitlokken. Aangeboren oedeem is zelden eenzijdig en komt soms ook voor aan de armen.

Belangrijke adviezen:

  • Draag goede, niet knellende schoenen. Hoge hakken verminderen de ‘lymf pomp’.
  • Loop liever niet op blote voeten (ook thuis niet).
  • Verzorg je voeten dagelijks met lauw water en gebruik niet te veel zeep, harde borstels of agressieve producten. Was de ruimte tussen de tenen en droog dit ook goed af.
  • Neem geen langdurige voetbaden, dat verweekt de huid.
  • Vet je voeten ‘s avonds in: dit voorkomt kloven.
  • Controleer je voeten dagelijks op wondjes, eeltplekken en likdoorns.
  • Knip je nagels recht maar rond de hoeken af me teen kartonnen vijl. Gebruik daarbij geen puntige schaar.

Wat kun je doen bij een romp-oedeem?

Dit komt minder vaak voor als arm- of beenoedeem. Bijna altijd is dit het gevolg van het verwijderen van belangrijke lymfeklierstations in een oncologische operatie. Ook hier gelden de belangrijke regels voor de huidverzorging voor wat betreft wondjes en kleding mag vanzelfsprekend niet strak zitten of knellen. Het romp-oedeem is goed te behandelen met drukvestjes, zwachteltechniek, lymfe taping en manuele lymfdrainage. Voor genitaal oedeem zijn er speciale pelotten (drukkussentjes) beschikbaar.

Oedeem bij kinderen

Lymfoedeem bij kinderen is bijna altijd aangeboren, maar kan natuurlijk ook zijn ontstaan na medische ingrepen waarbij lymfeklieren zijn verwijderd of beschadigd. Bij jonge kinderen komt dit zelden voor, vaak manifesteert zich een aangeboren lymfoedeem tussen 13-35 jarige leeftijd. Het begint meestal aan één kant (meestal been). Ontstaat het aan de handen, dan meestal wel symmetrisch en kan ontstaan in alle fases van de ontwikkeling.

Aangeboren oedeem is een chronische aandoening. Ouders worden actief betrokken om zelfmanagement zo veel mogelijk te bevorderen en zo onafhankelijkheid mogelijk te blijven van het medische circuit.

En wat draagt Manuele Lymfedrainage hier aan bij?

Manuele Lymfedrainage (MLD) is een súperzachte massagevorm die op het hele lichaam is toe te passen, met als doel de vochtdoorstroming te stimuleren en eventuele stagnatie op te heffen, (daardoor) de immuniteit te verhogen, de stress te verlagen en het hormoonstelsel te optimaliseren. De waterhuishouding van het lichaam wordt direct beïnvloed door stimulatie van het lymfsysteem en indirect door het verhoogde stressniveau in het lichaam te dempen.

Omdat de massage zo subtiel is, kan het door activering van de parasympathicus, intense ontspanning brengen. MLD kan het evenwicht tussen de orthosympaticus (actie) en de parasympathicus (rust) herstellen en biedt daarmee een sterkwerkend alternatief bij het herstel van oververmoeidheid of burn-out. Het is een prachtige techniek, waarmee verrassende resultaten zijn te behalen.

Hoe gaat een MLD behandeling in zijn werk?

Bij deze methode wordt ritmisch met heel zachte pomp-, zuig- en schuifbewegingen, in de stroomrichting van het lymfestelsel, druk uitgeoefend op de lymfklieren en lymfbanen. Het ritme komt overeen met het openen en sluiten van de kleppen in de lymfbanen en in de haarvaatjes (capillairen), om al het 'overtollige' vocht goed af te voeren. De behandeling, waarbij de patiënt meestal ligt, heeft plaats bij een aangename temperatuur en in een ontspannen sfeer. Bovendien bevordert MLD de groei van nieuwe lymfevaatjes én voorkomt het complicaties bij littekenvorming.

Wat onderscheidt MLD van andere lymfedrainage?

MLD is de zachte, niet-invasieve techniek die het lymfatische systeem voorzichtig herstelt. We starten een behandeling altijd met de lymfeklieren en lymfevaten in de hals en nek en de verbinding van de grote lymfekanalen onder de beide sleutelbeenderen. Dr. Vodder, die MLD heeft ontwikkeld, noemt dit “het ontruimen van de lymfeklieren tot aan het eindpunt”.

MLD is zo effectief omdat het gebruik maakt van de juiste specialistische techniek en houdt rekening met de specifieke behoefte en pathologie van de cliënt op de tafel. We passen de lengte van individuele therapiesessies daarop aan. In vergelijking met andere vormen van massage zijn MLD-sessies ongewoon lang. Een normale MLD-sessie duurt 30 tot 60 minuten. Bij acute klachten is het advies 3 tot 4 behandelingen in de eerste twee weken, daarna volstaat een (twee)maandelijkse herhaling.

De originele Dr. Vodder Manuele Lymfedrainage wordt niet uitgevoerd als je in een oncologisch behandeltraject zit. In dat geval verwijs ik je graag door.

Zoek je eerst meer informatie?

https://happyhealthcare.nl/manuele-lymfedrainage/

Wil je weten wat MLD voor jou kan doen, of heb je vragen over je (borst)gezondheid? Neem gerust contact met me op en krijg je tips over wat je zelf kunt doen om je conditie te verbeteren.

marielle van tienen happy healthcare borstgezondheid hormooncoach overgangscoach manuele lymfedrainage thermograaf voedingscoach

Marielle van Tienen

Specialist Borstgezondheid, Hormoon- en Overgangscoach, Therapeut Manuele Lymfedrainage, Lichaamsthermograaf en Orthomoleculair Voedingscoach

Je kunt bij mij terecht voor borst- en lichaamsonderzoek met thermografie, manuele lymfedrainage en hulp bij leefstijlverandering om je (borst)gezondheid te vergroten. Ook voor hulp na oncologische (borst)gezondheidsklachten.

Ik ben paramedisch HBO geschoold en ik heb jarenlange ervaring in de begeleiding van cliënten. Ik kijk holistisch en ik verdiep me doorlopend verder op het gebied van voeding, leefstijl, coaching, hormonen en de andere belangrijke gebieden die zorgen voor onze mentale, emotionele en fysieke gezondheid.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Start chat
1
Waar kan ik je bij helpen?