Spring naar inhoud

De gemiddelde Nederlander mist evenwichtige voeding. Zelfs als je uitgebalanceerd eet, krijg je lang niet de aanbevolen hoeveelheid van veel essentiële voedingsstoffen binnen.

De berekening van de zogenaamde Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH’s) houdt geen rekening met de volgende invloeden op het nutriëntengehalte in voedingsmiddelen:

  1. De verarming van de huidige landbouw- en veeteeltgronden als gevolg van monoculturen, onvolkomen kunstmestsamenstelling, gebruik van verdelgingsmiddelen, zogenaamd veredeling van zaden e.d., eenzijdige veevoeding, hormoonstimulantie, enzovoorts
  2. De vervuiling in voeding en milieu zoals: lichaamsvreemde toevoegingen aan voedsel (E-nummers), kunstvoedingsproducten van de industrie (waarin schadelijke stoffen zoals transvetzuren), straling, uitlaatgassen van het verkeer die op de gewassen komen en zo in de voedingskringloop terecht komen, gifuitstoot van de industrie, enzovoorts
  3. Onnatuurlijke bereiding van de voeding (bakken, braden, frituren enzovoorts)
  4. Onrijp geplukt fruit dat te lang bewaard wordt in koelcellen
  5. Gemanipuleerde voeding en gentechgewassen (momenteel verbouwt men in zeventien landen gentechgewassen)
De gemiddelde Nederlander maakt zich niet druk om evenwichtige voeding. Zelfs als hij dat wel doet, dan nog krijgt hij lang niet de aanbevolen hoeveelheid van veel essentiële voedingsstoffen binnen.

Door allerlei ingrepen in het dagelijks voedingspakket is de kans groot dat tekorten ontstaan in essentiële vitamines, mineralen en sporenelementen. Deze tekorten leiden tot (ernstige) gezondheidsproblemen. Het verraderlijke is dat bloedtesten 'voldoende' kunnen meten, maar dat die nutriënten door verschillende redenen de cellen helemaal niet bereiken.

Orthomoleculaire voeding streeft er naar lichaamscellen de optimale hoeveelheden voedingsstoffen te geven. Deze optimale hoeveelheden liggen veel hoger dan de gestelde ADH’s. De individuele behoefte kan verschillen door erfelijke factoren, milieu-invloeden, werksituaties, stress, de lever die meer nodig heeft om de gifstoffen goed oplosbaar te maken zodat ze kunnen worden uitgescheiden.

Hoe ziet een orthomoleculair voedingspatroon eruit?

Om iemands biochemie op een juiste manier te kunnen beoordelen is het belangrijk speciale (bloed)onderzoeken te doen om de nutriënten (vitaminen, mineralen, aminozuren, vetzurenprofiel) te bepalen. Hoe ziet een algemeen orthomoleculair voedingsadvies eruit?

Graag Liever niet
Biologische (dynamische) voeding Vlees en dierlijk vet. als je kiest voor weinig, neem dan biologisch vlees
Ongeraffineerde koudgeperste oliesoorten (lijnolie, pompoenolie, olijfolie, omega 3 drinkolie) Suiker en suikerhoudende voedingsmiddelen en zoetstoffen
Kruidenthee, medicinale thee koffie en alcohol
Vette vissoorten
Vers fruit (biologisch) en verse groenten (biologisch; 400 tot 800 gram per dag, waarvan een deel als rauwkost) voor antioxidanten Industrieel bereide en geraffineerde voeding
Zure melkproducten met rechtsdraaiende melkzuren (met probiotica= darmflorabacteriën) Koe-kaas en de hoeveelheid zuivel om de calciumverhouding niet te verstoren. Ruim gebruik van bladgroenten (i.v.m. magnesium). Extra vitamine C kan geadviseerd worden om de nitraten te ‘neutraliseren’
Een juiste kooktechniek waarborgt de gekozen kwaliteitsvoeding tot op het bord (en voorkomt verlies van essentiële voedingsstoffen)
volle hele graanproducten (zilvervliesrijst, quinoa, haver, gerst e.d.) en volkoren producten (ongezoete muesli)
verse ongebrande noten en zaden
roomboter margarine of andere botervervangers
overwegend basische voeding. Het zuur-base evenwicht wordt goed in de gaten gehouden. (zuurgraad waarde bepalingen)

Het kan voorkomen dat uit een bloedonderzoek, slechte voedingsgewoonten, een onbalans van een biochemische proces dat klachten geeft blijkt dat je tekort hebt aan voedingsstoffen zoals antioxidanten (vitamine C, bètacaroteen, vitamine A, vitamine E, lycopeen, alfaliponzuur, selenium, zink e.d.), vitaminen B, K of D, mineralen, aminozuren en vetzuren (waarschijnlijk Omega 3) in tablet, poeder, vloeistof of capsulevorm te nemen. Het verdient absolute voorkeur je tekorten aan te vullen met een verrijkt voedingspatroon in plaats van met supplementen.

Wat is een orthomoleculair voedingspatroon?

Het klinkt bijna onuitsprekelijk ingewikkeld. Dat is het gelukkig niet en in probeer het je uit te leggen. Bare with me.

Een orthomoleculair voedingspatroon is ingericht op een -in de lichaamscellen- zo effectief mogelijke verbranding en verwerking van voedingsmiddelen (nutriënten). Als je de volgende richtlijnen hanteert, is de kans daarop het grootst.

Algemeen

  • Eet vooral seizoensgebonden voeding en het liefst verse, biologische producten
  • Probeer de bloedsuikerspiegel zo constant mogelijk te houden en schrap snelle koolhydraten van het menu (witte suiker, witte bloem).
  • Haal koolhydraten en vezels uit groenten (en in beperkte mate uit fruit)
  • Eet veel groenten (vanwege de vezels en fytonutriënten) en vers fruit
  • Beperkt het eten van vlees
  • Eet meer plantaardige eiwitten dan dierlijke eiwitten (voorbeelden plantaardige eiwitten: paddenstoelen, geroosterde pijnboompitten en pompoenpitten)
  • Vermijd geraffineerde voeding, verzadigde vetten en rauwe eieren

Vetten

  • Eet veel voeding met gezonde, onverzadigde vetten (bijvoorbeeld vette vis, avocado, olijven, hazelnoten, macadamia’s en/of gevogelte)
  • Eet meer onverzadigde omega-3-vetzuren dan omega-6-vetzuren (bronnen van omega-3-vetzuren zijn: vette vis, spinazie, postelein en walnoten en bronnen van omega-6-vetzuren zijn: kant-en-klaar producten en zonnebloemolie)
  • Eet liever geen zuivel (en als je het niet laten kan, eet dan vooral de volvette zuivelproducten)
  • Vermijd een teveel aan suiker (je lichaam slaat het suikeroverschot in de cellen op als verzadigd vet)
  • Eet géén kant-en-klaar producten (deze bevatten veel transvetten)

Bereiding

  • Door bewerkingen (zoals stomen) of door het juist niet bewerken (rauw laten) van voeding kun je mogelijk meer nuttige stoffen uit voeding halen (voorbeeld: wortelen stomen voor betere opname betacaroteen en voor betere opname van lycopeen tomatenpuree in plaats van rauwe tomaat maar rauwkost niet verhitten voor behoudt enzymen)
  • Probeer zoveel mogelijk te profiteren van de micronutriënten (vitamines, mineralen en fytonutriënten) uit de voeding. Stoffen die de opname van miconutriënten remmen zijn stoffen als cafeïne (koffie, zwarte/groene thee, chocolade), fytinezuur (brood en peulvruchten), fosforzuur (cola, frisdranken), suiker, verzadigd vet of een teveel aan eiwit en calcium

Hoe doe ik het?

Mijn dagelijkse voedingspatroon bestaat uit:

  • veel groente (minimaal 300 tot 500 gram)
  • fruit (2 tot maximaal 3 stuks)
  • oude geitenkaas (maximaal 100 gram)
  • gegrilde knollen (bieten, wortelsoorten, paarse zoete aardappel)
  • eieren (2 a 3 stuks)
  • (vette) vis of vlees (27 tot 125 gram), liefst biologisch en grasgevoerd
  • olie en vet  (25 gram, kokosolie, extra vierge olijf- of noten- of zadenolie (rauw en koud)
  • noten en zaden (25 gram, dat is één handje)
  • soms zoetmiddelen (-gedroogd- fruit of honing)
  • kruiden en specerijen

1

Wat is lactose intolerantie

Eerst even wat theorie. Lactose is een suiker dat van nature in moedermelk voorkomt bij mensen en andere zoogdieren zoals honden, katten, paarden, varkens, koeien, apen, geiten en schapen). Lactose bestaat uit de moleculen glucose en galactose. In de dunne darm wordt lactose door het enzym lactase opgeknipt/afgebroken en glucose en galactose wordt als voedingsstof in het bloed opgenomen. De hoeveelheid lactase neemt -na de zuigelingenperiode- snel af. Hóe snel, hangt af van je genetische samenstelling.

Ons lichaam kan vaak niet overweg met lactose. En dat is logisch! Ons lichaam is niet gemaakt om zuivel te verdragen. Tot ons tweede jaar maakt onze alvleesklier lactase aan, een enzym om lactose te verteren. Na die tijd behoren we geen melk meer te drinken. Als we niet -meer- in staat zijn de lactose te verteren, treden vaak vervelende en soms ernstige klachten op. Sommige mensen eten/drinken zo weinig zuivel dat ze er geen last van hebben en niet eens weten dat ze lactose-intolerant zijn. Lactose-intolerantie is iets anders dan een koemelkallergie. Bij allergie spreek je van een eiwit, lactose is een suiker. De meeste lactose-intolerante mensen hebben lage lactase niveaus (ze produceren nog wel een beetje lactase).

Hoe weet je of je lactose-intolerant bent?

Heel simpel! Schrap melkproducten voor tenminste 30 dagen uit je voeding en kijk wat met je gebeurt als je het weer eet/drinkt. Ervaring en onderzoek laten zien dat het verminderen van alleen maar lactosebevattende producten vaak niet voldoende is om de darmklachten flink te verminderen.

Komt het veel voor?

In Europa is tot wel 40% van de bevolking lactose-intolerant. Wereldwijd zie je grote verschillen: sommige rassen, met name die van oudsher geen zuivel in hun dieet hebben, zijn gevoeliger, zoals in Zuidoost-Azië en delen van Afrika. Bij mensen van Oost-Aziatische afkomst, is vermoedelijk 90% in meer of mindere mate lactose-intolerant.

Welke symptomen komen voor bij lactose-intolerantie?

Bij een lactasetekort komt achterblijvende lactose in de dikke darm terecht, en komt de suiker in contact met darmbacteriën. Die zetten lactose om (fermentatie/rotting) waardoor waterstofgas, methaangas en kleine organische moleculen ontstaan. Deze moleculen veroorzaken klachten als buikpijn, winderigheid, een opgeblazen gevoel en diarree. Lactose trekt ook water de darmen in (osmose) wat je diarree en pijn oplevert. Iedereen heeft een eigen drempel van lactose-tolerantie. Sommigen worden al ziek van een eetlepel melk, anderen verdragen zonder probleem een halve liter. Gewoonlijk treden binnen een paar uur na consumptie buikklachten op. Soms veel sneller.

Darmklachten

 braken  buikpijn  diarree
 gerommel in de maag en darmen (alsof gas zich verplaatst)  gespannen buik  jeuk rond de anus
 krampen  misselijkheid  obstipatie
 opgeblazen gevoel  oprispingen  winderigheid

Doordat de bacteriële ‘toxinen’ opgenomen worden in het bloed, veroorzaakt lactose-intolerantie ook andere symptomen. Via het bloed bereiken ze de hersenen -waar ze hoofdpijn veroorzaken-, het hart -waar ze hartkloppingen veroorzaken-, de spieren en gewrichten -wat tot pijn leidt-, en het immuunsysteem -waardoor de allergieën verergeren en weer andere klachten ontstaan-. Een van de meest genoemde overige lactose-intolerantie symptomen is vermoeidheid. Lactose-intolerantie komt op elke leeftijd voor, al is de kans erop -hoe ouder je wordt- groter.

Mogelijke andere klachten

 concentratieproblemen  depressieve gevoelens  eczeem
 geheugenverlies  gewrichtspijn  hartkloppingen
 hoofdpijn  jeuk  mondzweren
 spierpijn  verkoudheid  (chronische) vermoeidheid

Behandeling en dieetadvies

De beste zuivelkeuze is Rauwe, gefermenteerde, volle zuivel (vol vet). Neem altijd alles vol vet. Dus volle melk, volle yoghurt, Griekse yoghurt, roomboter, kaas etc. Dit is altijd het beste. Laat de gepasteuriseerde zooi staan, en probeer altijd biologisch te kopen.

Geitenzuivel is ook een optie. Meer vet, minder caseïne, minder lactose en minder verteringsproblemen maken van geitenzuivel een perfecte optie. Zowel qua structuur als qua voedingswaarden komt geitenmelk heel dicht in de buurt van moedermelk, wat het een meer aannemelijke keuze maakt dan melk van de koe.

Ben je lactose-intolerant dan eet/drink je natuurlijk Lactosevrij. Dat betekent: géén melk en producten die van melk gemaakt worden, zoals boter, yoghurt, room, verse kaas, melkdesserts. Heb je het 'melkgevoel' nodig, gebruik dan volwaardige alternatieven zoals: plantaardige variaties op yoghurt en room (liever géén sojaproducten), ghee of kokosproducten (géén margarine en bak- en braadvet uit de supermarkt). Hazelnoot-, amandel-, rijst-en haverdrank zijn lactosevrij. Ook voor sauzen, soepen, pannenkoeken, gebak, desserts, quiche, etc. kun je goed gebruik maken van deze variaties.

De gouden regel is LÉÉS het etiket op de verpakking en laat een product in de winkel staan als daar op vermeld staat: koemelk, melkpoeder, gepasteuriseerde melk, gecondenseerde melk, melkderivaten, melksuiker, lactose, geitenmelk, schapenmelk, elke andere dierlijke melk, pudding, roomijs, vetvrije melk, melkbestanddelen, kunstmatige room, melkpoeder, koffieroom, melkeiwit, kwark, karnemelk, yoghurt, verse kaas, roomkaas, kaassmaak, kaaspoeder, room, boter, geklaarde boter, wrongel, caseïne, gehydrolyseerde caseïne, caseïnaat, natriumcaseïnaat, gehydrolyseerde melkeiwitten, wei, melkwei, gehydrolyseerde melkwei, melkwei-eiwitten, lactalbumine, lactalbumine fosfaat, lactoglobuline, melkweipoeder, geconcentreerde melkwei, melkweibestanddelen, melkweisiroop (lactaat of melkzuur kan wel).

en LEES het AANDÁCHTIG want ook volgende producten bevatten vaak lactose: voorgesneden vleeswaren zoals ham en kip, worstjes gepaneerde/bewerkte vis- en vleesproducten gevulde pasta kant- en klare aardappelproducten, brood, koffiekoeken, koekjes, ontbijtgranen, glazuur, hagelslag, chocopasta, chocolade, snoep, dips als guacamole, dressing, margarines, chips, borrelnootjes, bladerdeeghapjes, soepen, bouillonpoeder of bouillonblokjes bepaalde medicatie, vitaminepreparaten.

Laat je niet misleiden. óók de term BIOLOGISCH is geen garantie voor een gezonde keuze!

Nog even wat Paleo-theorie

Zuivel is een grijs gebied. Vooral gefermenteerde zuivel en volle/rauwe zuivel. Deze zijn zelfs best goed voor je. Met mate! Vermijd alle magere varianten! Alle voedingsstoffen zijn daar uitgehaald.

Suiker, graan en peulen, bewerkte voeding en industriële plantaardige olie hebben -bewezen- een slechte invloed op het menselijke lichaam. Zuivel daarentegen is wel te drinken in rauwe vorm. Het zit vol met goede verzadigde vetzuren, eiwit en koolhydraten – alles in gemiddelde hoeveelheden.

Met name westerse mensen zijn de enige zoogdiersoort die melk blijft drinken nadat we melk van onze moeder hebben gehad. Technisch gezien zou je op alleen melk kunnen overleven (ik beveel het je niet aan!), maar het zou kúnnen. Melk is voeding voor baby’s en bedoeld om groei te stimuleren. Ons lichaam herkent melk zeker als voeding. Maar of het goed voor je is? Als je probeert te groeien -aan te komen- én je hebt geen last van de nadelen van melk (acne, insuline van het melksuiker lactose of auto-immuun van caseïne), dan kan het een goede voedingsbron zijn. Daarnaast zou zuivel een goede bron van goede bacteriën kunnen zijn voor je darmen in de vorm van yoghurt, kefir en zelfs sommige soorten kaas. Door het fermentatieproces zijn de meeste suikers (lactose) al verdwenen

Producten die van nature lactosevrij zijn

Vanuit Paleo-/Oer-oogpunt beveel ik ze niet aan, omdat de meeste producten (zeer) bewerkt zijn en ramvol suiker zitten, voordat ze in de winkel komen te staan. Omdat dit artikel over lactose gaat, hier dan toch een opsomming.

Soja-alternatieven voor zuivelproducten bevatten dan van nature wel geen lactose, ze staan vaak bol van de chemicaliën (pesticiden/insecticiden). Schonere alternatieven zijn amandeldrank, havermelk, hazelnootdrank, kokosdrink en rijstdrank. En natuurlijk is er lactosevrije melk, lactosevrije yoghurt en lactosevrije roomkaas van diverse merken.

Lactosevrije kaas Lactose in kaas is nooit volledig uit te sluiten, op sporenniveau.
Bij alle Hollandse harde kazen (Goudse, Edammer, boerenkazen, geitenkaas, schapenkaas) is het productieproces zodanig dat de lactose tijdens het proces wordt uitgewassen / verzuurd. Na de bereiding blijft nog zeer weinig lactose over. Dit geldt ook voor harde buitenlandse kazen (Cheddar, Emmenthaler, Gruyère, Cantal, Parmesan etc.). Jonge en Jong Belegen kazen zullen nog sporen van lactose bevatten. Halfharde en belegen kazen hebben een laag lactosegehalte (0,3-1,5 gram per 100 gram). Oude kazen zijn zeker lactosevrij. Je kan het beste zelf uittesten hoe gevoelig je bent voor deze kazen.

ROOMboter bevat per 100 gram weinig lactose (0,1-1 gram). Wil je boter zonder lactose dan is geklaarde (room)boter (Ghee) een alternatief.

Overige lactosevrije producten: Ook hier geldt; ik laat Paleo/Oer richtlijnen achterwege omdat dit artikel over lactose-intolerantie gaat.

Lactosevrije groenten en fruit: LET OP! aan conserven (in blik, pak of glas) is vaak zout of suiker toegevoegd!
verse groente, groente in blik of pot (geen à la crème), diepvriesgroente (geen á la crème), tomatenpuree, groentesap, vers fruit, fruit uit blik, pot of diepvries, puur vruchtensap.

Lactosevrije aardappelen, rijst en pasta: gekookte aardappelen, aardappelpuree gemaakt met lactosevrij melk, frites, gebakken aardappelen (gebakken in lactosevrije boter of in olie), witte rijst, risottorijst, zilvervliesrijst, volkorenrijst, couscous, quinoa, gierst, tarwe, haver, spelt, bulgur.

Lactosevrije brood en graanproducten: brood dat met water bereid is (het meeste volkoren brood, bruine brood, ciabatta, focaccia, stokbrood), harde broodjes (met water bereid), knäckebröd, droge havermout, droge gerst, droge boekweit.

Lactosevrije vlees, vis en vleesvervangers: LET OP! aan conserven (in blik, pak of glas) en vleeswaren is vaak zout of suiker toegevoegd!
alle soorten rundvlees, varkensvlees, kalfsvlees, lamsvlees en kip zónder saus of paneermiddel, vers en uit de diepvries, pure vleeswaren zoals ham, rookvlees, fricandeau, alle soorten vis, schaal- en schelpdieren zónder saus of paneermiddel, vers, diepvries en uit blik, eieren, tahoe, tempé.

Lactosevrije olie en vet: plantaardige olie

Lactosevrije drank: LET OP! aan conserven (in blik, pak of glas) is vaak zout of suiker toegevoegd!
zwarte koffie, thee zonder melk, vruchtensap, groentesap, frisdrank (behalve frisdrank op weibasis), limonadesiroop, wijn, bier, gedestilleerde drank (met uitzondering van creamlikeur), water.

Lactosevrije soepen en sauzen: LET OP! aan conserven (in blik, pak of glas) is vaak zout of suiker toegevoegd!
bouillon, heldere soep, gebonden soep zonder melk of room of gemaakt met lactosevrije zuivel, tomatensaus, mayonaise, fritessaus, mosterd, salsa, ketchup.

Diverse andere producten: LET OP! aan conserven (in blik, pak of glas) is vaak zout of suiker toegevoegd!
popcorn, chips naturel, tortillachips (zonder kaas), noten, studentenhaver, azijn, zout, peper, kruiden, specerijen, gist, suiker, honing, jam, appelstroop, pindakaas, notenpasta, pure chocolade, pure chocolade hagelslag, zuurtjes, winegums, drop.

Eet/drink dus GEEN:

Chocolademelk, crème fraîche, fruitzuiveldranken (Rivella, Fristi, Taksi), gecondenseerd melk, geitenmelk, hüttenkäse, ijs, karnemelk, mascarpone, mozzarella, melk, melkdrank, melkpoeder, milkshake, cottage cheese, ricotta, roomijs, roomkaas, slagroom, paardenmelk, pudding, schapenmelk, smeerkaas, yoghurt, yoghurtdrank, zure room, verse kaas, vla, zachte kaas.

of producten met ingrediënten als:

lactose, melk, melkpoeder, melksuiker, wei, weipoeder, wrongel.