Spring naar inhoud

Alles over oestrogeendominantie

Hoe kom je aan oestrogeendominantie en vooral; hoe kom je er weer vanaf?

Hormonen zijn belangrijk voor onze energiehuishouding en gezondheid. Een verstoring in de balans veroorzaakt allerlei klachten en zelfs ziektes. Een veel voorkomende hormonale disbalans, zowel bij vrouwen als bij mannen, is oestrogeendominantie. 50% van Westerse vrouwen van 35 jaar en ouder heeft met oestrogeendominantie te maken, volgens Dr. Michael Lam, een Amerikaanse arts/onderzoeker. Wat is het precies? Hoe ontstaat het? Hoe weet je dat je het hebt? En last but not least; hoe breng je deze hormonen weer in balans? Lees dan vooral verder.

Oestrogeendominant betekent dat het oestrogeengehalte in je lichaam te hoog is, in verhouding tot testosteron, progesteron en serotonine. Niet in absolute hoeveelheid. Wat zijn die stoffen?

Oestrogeen
Dit vrouwelijke hormoon wordt gemaakt in de eierstokken bij de rijping van een eicel. De aanmaak in de eierstokken begint ongeveer 2 jaar voor de eerste menstruatie en stopt na de laatste menstruatie, de menopauze. In de zwangerschap maakt de moederkoek héél veel oestrogeen. Ook in vetweefsel (borsten) en in de huid wordt oestrogeen gemaakt. Hoe meer vetweefsel een vrouw heeft, hoe meer oestrogeen na de menopauze wordt gemaakt.
Oestrogeen zorgt voor celdeling in de vrouwelijke organen: baarmoeder, baarmoederslijmvlies, borsten. Het zorgt voor vernieuwing en verjonging. Het werkt ook op de huid, het bindweefsel, de vetverdeling, op bloedvaten, de doorbloeding van de hersenen neemt flink toe onder invloed van oestrogeen.

Testosteron
Het mannelijk geslachtshormoon testosteron wordt aangemaakt in de testikels en bijnieren (en bij vrouwen in lagere concentraties in de eierstokken en bijnieren). Bij mannen worden vanaf de puberteit in de zaadkanaaltjes van de testes continu zaadcellen gevormd. Tussen de zaadkanaaltjes liggen groepjes endocriene cellen die het hormoon testosteron produceren. Testosteron bevordert de aanmaak van zaadcellen in de testes en bevordert de ontwikkeling van de mannelijke secundaire geslachtskenmerken (ontwikkeling van beharing bijvoorbeeld en het groeien van het kraakbeen van het strottenhoofd waardoor de stembanden langer worden en de stem lager). Dit hormoon stimuleert de algehele spierontwikkeling en de spieropbouw. Het stimuleert ook vetverbranding, door de toename van spiermassa is namelijk meer vetafbraak mogelijk. Dit hormoon geeft daadkracht in stresssituaties, het verbetert je humeur en vergroot je libido. Ook stimuleert het een gezonde hartfunctie.

Progesteron
Dit hormoon wordt gemaakt na een eisprong. Een hoge hoeveelheid progesteron wordt gemaakt in de moederkoek tijdens de zwangerschap. Dit hormoon brengt cellen die gegroeid zijn onder invloed van oestrogeen tot rijping. Rijping van het baarmoederslijmvlies is bijvoorbeeld zeer belangrijk zodat een embryo een week na de bevruchting kan innestelen. Als er geen bevruchting optreedt zorgt progesteron ervoor dat de hoeveelheid bloedverlies tijdens de menstruatie binnen de perken blijft. Ook cellen in de borsten rijpen onder invloed van progesteron. Progesteron vormt dus een belangrijk tegenwicht tegen te onstuimige groei onder invloed van oestrogeen. Progesteron zorgt voor een goede vochtbalans – het werkt vocht afdrijvend – en het heeft een kalmerend effect.

Serotonine
Deze stof is een neurotransmitter, een stof die signalen doorgeeft van de ene zenuwcel aan de andere, dus ook van de ene hersencel naar de andere. Mensen maken amper zelf serotonine aan. Zeker 80% van deze stof wordt in onze darm gemaakt door de daar aanwezige bacteriën, onze microbiota. Serotonine zorgt voor een goede stemming, een goede werking van geheugen, het maakt je toleranter voor pijn, het bevordert de eetlust. Serotonine wordt omgezet in melatonine en dat is het slaaphormoon.

Oestrogeen is een vrouwelijke geslachtshormoon en zorgt voor vruchtbaarheid, het draagt bij aan een goede gezondheid en helpt ontstekingen te voorkomen. Oestrogeen, testosteron en progesteron zijn belangrijke hormonen, die in balans goed voor ons zorgen. Eenmaal uit balans, leiden ze tot klachten. De laatste veertig jaar zien we een enorme stijging in typische vrouwenziekten als PMS, borstkanker of endometriose, meer dan ooit, volgens Dr. Lam. Het is geen uitzondering meer als een tienjarig meisje al in puberteit belandt, het aantal vrouwen met vleesbomen in de baarmoeder is gestegen naar 25% en bijna 10% van alle vrouwen heeft borstkanker. Hij stelt dat er steeds meer wetenschappelijk bewijs is, dat hormonale disbalans hiervan de belangrijkste oorzaak is.

Het kan zijn dat je lichaam teveel oestrogenen aanmaakt. Dit vrouwelijke geslachtshormoon, wordt in de eierstokken of in de vetcellen aangemaakt. De productie wordt beïnvloed door genen, leeftijd en de maandelijkse cyclus. Hier heb je weinig invloed op, maar er zijn plenty factoren waar je wel invloed op hebt. Ook kan testosteron-overschot worden omgezet naar oestrogeen door het enzym aromatase. Dit proces wordt aromatisering genoemd en vindt onder andere in de vetcellen plaats. Hoe meer vetcellen, hoe meer aromatase er plaatsvindt. Hoe meer oestrogenen, hoe meer vet je opslaat. Je ziet de vicieuze cirkel? Gezonde voeding en natuurlijke supplementen gaan aromatisering voor een groot deel tegen. Tabak, marihuana en alcohol stimuleren aromatisering. Stress vermindert testosteron. testosteron en oestrogeen balanceren, dus hoe minder testosteron, hoe meer oestrogenen. Ook vermindert stress het progesterongehalte, ook een vrouwelijk geslachtshormoon. De voelsprieten in de cellen die de hormonen moeten ‘opnemen’, reageren minder goed op progesteron als er meer stresshormoon wordt geproduceerd. De primaire oorzaak van oestrogeendominantie is vaak het gebruik van de (met oestrogeen afgeladen) anticonceptiepil.

Klachten
Hormonale disbalans uit zich in klachten als gewichtstoename, migraine, overgangsklachten, acne, menstruatiestoornissen of endometriose. De Amerikaanse arts, auteur en spreker Dr. Christiane Northrup heeft zich verdiept in het onderwerp ‘vrouwen en gezondheid’, en stelt dat oestrogeendominantie gerelateerd is aan verschillende ziektes als allergieën, borstkanker, baarmoederhalskanker, auto-immuunziekten, onvruchtbaarheid, cystes op de eierstokken en stolsels in het bloed. Maar ook prostaatkanker bij mannen, omdat mannen net zo goed last hebben van oestrogeendominantie. En het verouderingsproces van het lichaam en de huid versnelt, blijkt door wetenschappelijk onderzoek (Stevenson S., Thornton J., 2007) waarbij een dunner wordende huid, een drogere huid en negatieve invloed op het vaatweefsel werd waargenomen. Ondanks een duidelijk effect, uit dit onderzoek kon niet worden geconcludeerd hoe de moleculaire processen in relatie tot oestrogeen en huidveroudering precies werken. Oestrogeendominantie kan de werking van schildklierhormoon tegengaan, zo stelt Dr. John Lee., en kan leiden tot een te langzaam werkende schildklier en tekorten aan B-vitamines, magnesium en zink. Bij een auto-immuunziekte wordt het weefsel aangetast en is de schildklier beschadigd, al lijkt uit Dr. Lee's onderzoeken dat het gebruik van natuurlijke progesteron bij patiënten met de ziekte van Hashimoto langzaam verbetering liet zien.

Menopauze en oestrogeendominantie
Artsen en specialisten gaan ervan uit dat klachten in en rond de menopauze voortkomen uit een verminderde oestrogeenproductie. Patiënten krijgen dus vaak oestrogeensupplementen, die vaak synthetische hormonen bevatten. Dr. Christiane Northrup stelt dat in de menopauze het oestrogeengehalte inderdaad daalt, maar dan met name na de laatste menstruatie. Veel meer vrouwen hebben juist last van oestrogeendominantie tijdens de overgang! Progesteron daalt namelijk harder dan oestrogeen, omdat de eisprong niet meer plaatsvindt na de menopauze. Sommige vrouwen hebben volgens Dr. Northrup mogelijk vanaf hun vijfendertigste, wel tien tot vijftien jaar last van de symptomen van oestrogeendominantie. Dr. Lee bevestigt dit. Hij was vooruitstrevend in zijn visie dat oestrogeendominantie de werkelijke oorzaak was van overgangsklachten, vooral bij jongere vrouwen en hij deed veel onderzoek gedaan naar de effecten van natuurlijke progesteron op overgangsklachten en behandelde in zijn praktijk veel vrouwen. Meer daarover kun je lezen in zijn boek ‘Menopauze, alles wat je dokter je niet vertelt’.

Hoe weet je dat je het hebt?
Oestrogeendominantie kan, op elke leeftijd, zowel bij mannen als vrouwen voorkomen. Bij vrouwen kenmerkt oestrogeendominantie zich door toename van vet op benen en billen. De hoeveelheid vet op die plekken staat in direct verband met de hoeveelheid oestrogenen in ons lichaam. Oestrogeendominantie bij mannen ontstaat -en leidt tot- aromatisering van testosteron naar oestrogeen en is te herkennen aan borstvorming, ophoping van vetweefsel boven de borstspier.
De symptomen van oestrogeendominantie:

  • Stemmingswisselingen
  • Gezwollen en eventueel pijnlijke borsten
  • Uitblijven van de menstruatie
  • Onregelmatige menstruatie
  • Vocht vasthouden
  • Vetopslag, vooral op billen en bovenbenen
  • Gewichtstoename
  • Depressieve gevoelens en prikkelbaar
  • Meer last van PMS
  • Bloedstolsels in menstruatiebloed
  • Vermoeidheid
  • Hoofdpijn of migraine
  • Candida
  • Acne
  • Magnesiumtekort
  • Tekort aan zink
  • Vleesbomen in de baarmoeder

Weer in balans

Een gezond voedingspatroon en een gezonde levensstijl met regelmatig bewegen zijn de belangrijkste ingrediënten voor een gezonde hormoonhuishouding. Uit onderzoek van Dr. Esther M. John van de Northern California Cancer Center blijkt dat gematigde, maar consistente beweging gedurende het hele leven genoeg is om het risico op borstkanker onder jonge vrouwen met 33% te verminderen. En bij vrouwen na de overgang met 26%. Zij stelt dat drie keer per week 3 tot 4 kilometer (Power)wandelen hiervoor voldoet. Bepaalde groenten zijn extra ondersteunend bij oestrogeendominantie. Zij behoren tot de familie van de kruisbloemigen, zoals broccoli, bloemkool en andere koolsoorten. Deze bevatten Diindolylmethaan (DIM), een stof die de hormoonbalans en het gedrag van cellen in het lichaam reguleert. DIM is geen oestrogeen-imitatie, noch een fyto-oestrogeen en het heeft geen oestrogene eigenschappen. DIM is een fyto-nutriënt dat het lichaam helpt oestrogeen te verteren en af te breken, zodat de hormoonspiegel (weer) in balans komt. Door dagelijks een flinke hoeveelheid kruisbloemigen eten behandel of voorkom je oestrogeendominantie. Je kunt ook veel DIM-rijke groenten in je smoothie of sap stoppen. Kruisbloemigen kun je in elke supermarkt kopen. De meest voorkomende zijn:

  • Bloemkool
  • Boerenkool
  • Broccoli
  • Radijs
  • Rode kool
  • Rucola
  • Spruitjes
  • Tuinkers
  • Witte kool

Zo veel mogelijk verse -bij voorkeur biologische- groenten eten heeft de voorkeur, al kan een DIM supplement een zinvol alternatief zijn als je de behandeling wil versnellen. De best werkende DIM supplementen hebben een verhoogde biobeschikbaarheid (worden beter door het lichaam opgenomen). Laat je daar goed over informeren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *